POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło PALICA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło PALIĆ SIĘ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 05.04.2016
PALIĆ czas. ndk

Najwcześniejsze poświadczenie: 1624-1639
Formy gramatyczne:
palić
lp1. os.palę
3. os.pali
lm3. os.palą
lpm3. os.paleł || palił
lp2. os.pal
lm2. os.palcie
palono
1. »niszczyć co przez wywołanie pożaru, trawić ogniem, powodować palenie się czegoś«:
Rekcja: co
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. kadzidło komuś palić: »oddawać komuś cześć«
  • ~ Dawno kadzidła Bogu a Nieludziom Palą. PasPam 274v.
przen. przenośnie:
  • ~ Gdy ręce, nogi, y powierzchne części ciáłá są zimne, á wewnątrz gorączka pali, iest znak bardzo zły. VadeMed 9
2. »ogrzewać (wnętrze), opalać«:
Rekcja: co
przen. przenośnie:
3. »poddawać co działaniu ognia w celu wytworzenia czego; destylować, warzyć, wytapiać«:
Rekcja: co
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. palić cegłę (sz. zm.):
  • ~ Palę cégłę/ Coquo lateres in fornacem [...]. Kn 662.
  • ~ Weś Lagru winnego [...] day go wypalić do piecá gdzie wapno álbo cegłę palą, żeby go podwierzch włożono. CompMed 679.
  • ~ Palę cegłę, ich brene Ziegel. BierSłowa 128.
troj. ogniem palić: »rodzaj tortur«
  • ~ [Wołał] a nic nie wyiawił ktoremu troche zfolgowawszy odpoczynek dano, lec znowu drugie raz wziawszy go Na Meki Srozey ciagniono y Ogniem palic kazano Na co nic nie wyznawszy tylko Iesvz Maria Anna na pomoc wzywał. KomonDziej 118-118v.
4. »strzelać; komenda do oddania strzału z broni palnej«:
przen. przenośnie:
5. »powodować piekący ból«:

PALONY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpst. równyM.żpalona

*PALĄCY
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyB.żpalącą
npalące
  • – Promienie słoneczne drzewá zájmują przez Palące skło. KomDobrOrb 197.
Autor: PK
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)