POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło WOL drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło WOLANIN
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 15.02.2015
WOLA rzecz. ż

Najwcześniejsze poświadczenie: 1614
Formy gramatyczne:
C.woli
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. święta wola:
troj. wolność woli:
troj. wola boska:
troj. wola boża:
troj. wolna wola (sz. zm.):
  • – Ale czemu [Bóg] dopuszcza w grzechy wpadáć? bo człowiek ták chce, á Bog przeciw iego wolney woli nie chce czynić [...]. TylkStrom 50.
  • – Czemu wolá nászá wolna, appetyt bydlęcy nie wolny? Wolność tám iest, gdzie iest rzeczy obieránie, y iedney nád drugą przekładánie y porownánie, co iest własna rozumowi ktorego bydlęta nie maią. TylkRoz 316.
  • – Zadney kreaturze nie przystoi bydź koniecznie, ále z wolney Bogá wszechmocnego woli, od ktorego nie z powinności są stworzone nátury, ále według wolności Iego y upodobania stworzone są. DuńKal M2.
troj. niech się dzieje czyjaś wola:
  • ~ Przenieść się Wci mojej duszy bardziej życzyłbym do miasta niżeli do zamku [...]. Ale i w tym niech się dzieje wola Wci serca mego [...]. SobJListy 568.
  • ~ Ták y Chrystus mowi Matthaei 26, Oycze moy, ieżeli ten kielich przeiść nie może, áżbym go wypił, niech się dzieie wola twoiá. TylkStrom 63.
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. uczynić czyjąś wolą (sz. zm.):
fraz. po czyjej woli chodzić (sz. zm.):
  • – Boby nierówno lepiéj gadzinę urodzić, Niż dziecię, coby miało po swéj woli chodzić. SaadiOtwSGul 207.
  • – Ták v Xiędzá iák v Wdowy/ káżdy chodzi po swey woli. RysProv XV, 10.
  • – Po cudzey ábo po czyiey woli chodzić/ skakáć. Ex alterius arbitrio pendere [...] Pendere ex aliena leuitate [...] Ex alterius more viuere [...] Ad alienum ambulant gradum, ad alienum dormiunt somnum, ad alienum comedunt appetitum [...] Namque coquus domini, debet habere gulam. Kn 717.
fraz. w woli czyjej chodzić:
fraz. wolą czyjąś pełnić:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Kto chcé drugich mieć powoli/ ma iem też sam czynić g-woli. KnAd 371.
przys.
  • Nié záwsze człéku wszystko g-myśli/ powoli. KnAd 731.
przys.
  • Mow choć do woli/ od słow nié boli. KnAd 1054.
Autorka:
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)