POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BODŁAWY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BODOR
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 28.12.2012
PODOBNIE, PODOBNO przysł.
Warianty fonetyczne: PODOBNIE || PODOBNO, PODOWNO, PODOMNO, BODOBNO
Słowniki: SStp (podobnie, podobno), SXVI (podobnie, podobno, podomno, podowno), Kn (podobnie, podobno), T III (podobnie, podobno), L (podobnie, podobno, podomno; XVI-XVII), SWil (podobnie, podobno, podomno), SW (podobnie, podobno, podomno, podomnie, podowno), SJP (podobnie, podobno) notują
Formy gramatyczne:
podobnie
podobno || podowno || podomno || bodobno
podobniej
podobni
1. »w zbliżony sposób«:
2. »prawdopodobnie«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. podobnie ku wierzeniu: »wiarygodnie«

*PODOBNIE, PODOBNO
w funkcji predykatywnej
Formy gramatyczne:
1. »jest możliwe, prawdopodobne«:
  • – A choćby też było ták wiele tysięcy koni/ y ludzi woiennych/ iáko ci tám powiádáią/ nie iest iednák podobno zebráć ich wszystkich ná iedno mieysce [...]. BotŁęczRel III 61.
  • – Ma tedy przejemca słabiej i niedbalej dawnego zająca przejmować, świeższego rzeźwiej, bliskiego, i uwijając się tem ochotniej i głosu co najlepiej dobywając, i mocniej, i rzeźwiej, i częściej, żeby myśliwiec po jego przejmowaniu sądził, upatrując miejsca, gdzie podobno zającowi siedzieć, i zatem gdzie potrzeba zakładać. OstrorMyślTur 29.
  • – [Maria Magdalena] wylałá oleiek drogi ná głowę Chrystusowę. Piotr nic o to nie mowi: bá i podobno, że tákich zápáchow nie miewał, sieci z błotá przepłokuiąc [...]. MłodzKaz II, 351.
  • – Tegoz cienszki mi wpadł bol wBok ze ledwo wytrzymać podobno było. SapADiar 14.
  • – Wszystkie gwiazdy podobniey że są figury sferyczney: ponieważ takie się oku wydáią. BystrzInfAstron M4v.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    – Musiał rozum ustępować wiadomości według onego, że wszytko u Pana Boga podobno etc. NiemPam 308.
  • (wariant II):
    Wszytko podobno v Bogá. RysProv 82.
2. w stopniu wyższym; zwykle w zdaniach przeczących lub w trybie przypuszczającym »jest słuszne, stosowne«:
  • – Aza mocarzu sławny/ nie podobniej tobie/ Przypásawszy do boku swoy miecz wytoczony/ Abo ostremi sáydak strzałámi nátkniony. Nieprzyiacioły swoie pod nogi swe złożyć/ A niż się ták mocy ich dáć mizernie pożyć? RożAPam 29.
  • Podobnieyby to vczynić/ á nie możé/ ábo niéchcé. [...] Faciliùs id factu soret. Ex vsu magis esset. [...] Łácniey. Podobnieyby iemu do mnié przyść. [...] Deceret magis ipsum ad me venire [...] przystoyniey. Kn 743.
  • – Krzyknęli [...] A niepodobniey by się to zatrzymac tym Assygnacyiom doszczęsliwszych czasow a teraz nasze uspokoic interessa. PasPam 185.
  • – Panowie Minucyarze [...] wiedzą biede co się w Niebie dzieie, albo raczey napisano. Podobniey by mu wiedziec kiedy Zona do kogo inszego kartki pisze. PasPam 258.
  • – Bo to drugi [...] zaciągnie się do Woyska apodobniey że by w domu kury Sadził. PasPam 90.
  • – [Komentarz do historii o psach, które dawały się spalić z ciałami swoich panów] Nie ználazłem tu sługi, nie znalazłem Żony Choć z Mężem w iednym ciele, ták ścisło złącony Wierzę słudze i Zenie, podobnieyby do tey, Respektem wieczney Sławy, niźli Psu ochoty. PotPocz 139.
  • – I gromada to uważyła, że poddanemu podobni na nim [we młynie] siedzieć niżeli obcemu. KsJaz 76.

PODOBNO
w funkcji partykuły
Formy gramatyczne:
1. »być może, prawdopodobnie, jak się zdaje«:
  • – [...] Moskwa i Zołnierz Cudzo Ziemski niewiedząc przyczyny dlaczego się tak odwlekło przyczytał to Wielkosci zmysłu Pana Hetmana ze mogąc ich bic spiących nie chciał znak im czasu dał do zgotowania się ale by nieprzyczyny wyzey wspomniane bodobnoby ich ta odwłoka niepotkała. ŻółkPocz 25.
  • – Tu snádno obaczyć/ z iáką pracą/ z iákim vsiłowániem/ y podowno niewczásem on S. pámięci pełen mądrości y miłości/ przeciw poddánym swym/ Pan y Krol Zygmunt pierwszy/ składy w Krolestwie swym záchowywał [...]. GostSpos 94.
  • – Nie pierwszym ia tedy/ ktory to wywodzę/ ieno że podomno dowodniey nád inszych. DembWyw 89-90.
  • – Lecz ty/ podobno/ czásu nie masz się tu báwić/ y trudnoć/ naszym pieśniom uszu swych nádstáwić. OvOtwWPrzem 194.
  • – Ale iá rozumieiąc podobno/ że to ábo ná Seymie/ ábo ná Seymiku mowię/ unoszę się názbyt w długą mowę. OpalŁRoz M2.
  • – Przewielebny Biskup nász/ z blisko przeszłego Seymu/ ktory się w Septembrze odprawował/ z Wárszewy odieżdżáiąc/ wszytkich Senatorow koronnych y W.X.L. tymi słowy żegnał podobno się iuż z sobą nie obaczemy. StarKaz 632.
  • – A idąc przez Łowicz tam w Zamku pic set Szwedow zastali ktorych męznie attakowali, ale y sami gineli podobno by ich iednak byli dobyli, tylko ze list Krolewski zaszedł aby co prędzey do niego pod Warszawę przychodzili [...]. HistBun 40.
  • Podobno, gdyby nie czuł o odsieczy, Zabiełby mię był: słyszeliscie sami, Z iaką furyą idąc trzasnął drzwiami. PotSyl 38.
  • – Jest to większe nád insze báłámuctwo y zazdrość nieporownána/ frásowáć się że Zoná po twoiey śmierci będzie inszego á podobno lepszego gáchá miáłá. GorzWol 25.
  • Podobnoć na się księży Ichmościow obrażę, Ale więcej ojczyznę, niż ich łaskę ważę, Kiedy biorąc za dusze tych, ktorzy pomarli, Osiadszy całą Polskę, żyjących wyparli. PotFraszBrück II 142.
  • – Ale kiedy uwazam ze się ta sprawa per Incuriam Xięzy iuz przez Lat Szesc wlecze y Criminalem barziey podobno chcieli Crumenalem uczynic, Interea chłop ten Zaboyca uciekł, a Pan nie uie o nim nic y ma Copiam Statuitionis. RadziejKor 108.
  • – Dzieciak Kardynał o niczym nie wiedział, z tym wszytkim lud pałac iego otoczył y podobno by było przyszło do czego złego ale Magistrat posłał ludzi aby go niby na Sąd przyprowadzili [...]. HistŚwież 151.
  • – [...] kiedy bowiem na przyszłym Seymie Posłowie zważą, że iuż o włos, tylko na nasze instancye, ledwie nie były rozdane Buławy, łatwiey się podobno zgodzą, żeby wszyscy z instancyami poszli, bo pewnie simili exemplo poydą tak y drugi raz Posłowie. KonSRoz 73.
  • Podobno, adv. viellicht. peut-étre. § on to podobno; podobno o tym mowisz. T III 1451.
2. wprowadzenie pytania »czy«:
  • – Nie káznodzieie páństwá y krolestwá gubią/ nie: Grzechom y niecnotom tę robotkę dáruycie/ nie temu ták zacnemu y świętemu vrzędowi. Zginęło Pąnstwo Greckie? podobno dla káznodziei? bynamniey. BirkSkar 8.
  • – NIE wiem czemu sie moiey tak barzo osobie Dziwuiesz? czyć sie moy kształt nie podobá tobie? Podobno żem to czarny by sádzelnik iáki/ Iestem Kuźnik w tym ksztáłcie iák mie widzisz táki. RoźOff 175.
  • – [...] z ktorey miáry zowiecie się Ewángelikámi? podobno dla tego iż ná sámey Ewángeliey przestaiecie? Dla tego/ odpowiedzą. BirkNiedz 131.
  • – Ale Eliaszu, po czymżeś też poznał że to wdowá? podobno że nie w-wieńcu chodziła? aleć bywaią i pánny, co w-wiąnku nie chodzą, choć nie są wdowy. MłodzKaz II, 50.
  • – A częstoż też Dawid te pacierze odprawował? Podobno tylko, kiedy nie kiedy, podobno kiedy mu się zábáżyło [...] o nie ták! MłodzKaz III, 70.
  • – A my teraz w pogotowiu będąc, y wszytkie dzilne siły nasze ieszcze w kupie ziednoczone mając, będziemyz podobno zciągnienia y zmozenia potęgi iego ieszcze teraz nie gotowey czekac? SzołHist 8v.
Patrz pono.
Patrz niepodobnie, niepodobno, podobny, podobien, niepodobny, niepodobien.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)