POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NIEBIOSA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NIEBOGA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 21.04.2016
NIEBO rzecz. n

Najwcześniejsze poświadczenie: 1607
Formy gramatyczne:
M.niebo
D.nieba
C.niebu
B.niebo
N.niebem
Ms.niebie
M.nieba
1. relig. »królestwo Boga, raj; Bóg, opatrzność«:
2. »pozorne błękitne sklepienie nad ziemią, firmament«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. z nieba spaść: »zjawić się nagle, niespodziewanie«
  • ~ Idziemy tedy Ryscią Moskwa zdumieli się czy z Nieba z padli. PasPam 112v.
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. altana nieba:
troj. niechaj czyjaś dusza odpoczywa na wieki w niebie:
  • ~ Pozegnał się z tym swiatem Iasnie Wielmo[żny] ImPan Ian Zamoyski [...] ktorego niechay dusza odpoczywa na wieki wniebie. DrobTuszInf 57.
troj. niechaj czyjaś dusza z Panem Bogiem wiecznie króluje w niebie:
  • ~ [...] pozegnał się z tym swiatem Iasnie Wielm[ożny] ImPan Podskarbi Wielki Koronny [...] ktorego dusza niechay z Panem Bogiem wiecznie kroluie wniebie Amen. DrobTuszInf 56.
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. pod niebo z myślą latać: »mieć wysokie mniemanie o sobie«
  • ~ Panowie słuchajcie, Pod niebo z myślą nazbyt nie latajcie. Nie pogardzajcie bracią swą ubogą, Chcecieli pewną do nieba iść drogą. GrochWiersze 193.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Jédno słońcé dość ná niébié. Pánowánie towárzyszá nié lubi/ nié cierpi. KnAd 316.
przys. od przysł.: Pieczone gołąbki nie przyjdą same do gąbki
  • – Kazał się nam Pan Bog o się stárać: nikomu z niebá pieczone gołębie pádác do gęby nie będą. StarKaz 370.
przys.
  • (wariant I):
    ~ Vtracisz pierdoło Staraiąc sie tam y sam lataiąc myslami Po niebie po powietrzu a zadek wpopiele [...]. OpalKSat 19.
  • (wariant II):
    ~ lata myślami po niebie, a zadek w popiele. er denckt hoch hinaus, und hat hoch kein Vermögen. il a le coeur haut & la fortune basse. T III 718.
przys.
  • Nużby niebo vpádło/ y skowronki potłukło. RysProv IX, 10.
Patrz *niebiosa.
Autor: SPas
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)