POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BĘBELE drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BĘBENEK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2012
BĘBEN rzecz. m
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.bęben
D.bębna || bębnu
B.bęben
Ms.bębnie
M.bębny
D.bębnów
B.bębny
N.bębnami || bębny
Ms.bębnach
1. »instrument muzyczny«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. uderzyć w bęben (sz. zm.):
  • ~ Tegoz dnia i drugiego ponim, bralismy od Je[g]o m. P Wołowicza Chorązego Wilenskiego Popisowe attestacyine kwity. 12 Octobris po Msy, uderzono w bemben do koła. VorLetSkarb 253.
  • ~ Razem zPola uderzą w surmy, w Trąby wBębny A Turcy padac będą, iako las, porębny. PotWoj 126.
  • ~ Także pod czás látá, ćwiczenie co Miesiąc, raz będzie skłádał z strzelbą, w bęben kazawszy vderzyć, áby do tarcze strzeláli Cechámi. FredKon 57.
  • ~ Stał się huk iakiś wObozie Chmielnickiego, bo w bębny uderzono, w Surmy y w Trąby zagrano, potym z Harmat bić poczęto. HistBun 6.
troj. w bęben i trąbę uderzyć:
troj. bić w bęben (sz. zm.):
  • ~ Mieszkał przy niej [Rynald u Matyldy] do tąd/ áż poczęto W ogromny bęben bić ná wschodzie słońcá. TasKochGoff 18.
  • ~ Biię w bęben/ vide Bębnię. Kn 31.
  • ~ Hetman wielki ma się też ruszyć ku Lublinu, Tylko czeka, aby mu co przybyło gminu. Zaciągi są w Lublinie w Żydowskiej ulicy: W bębny biją i babią pijący w piwnicy. EksRokLub 114.
  • ~ W Mieście nagwałt biią w dzwony w bębny lud się sypie na bulwark. PasPam 69.
  • ~ Kto co zwojuje albo wydrze śmiele [...] Wtenczas - jak w święto - w huczne bębny bije. LubSTobPol 68-69.
troj. w bębny i trąby bić:
  • ~ Żeby rodzicy płáczu ich [dzieci] wrzeszczących nie słyszeli/ w bębny y trąby bić kazáli/ y wrzask wielki sámi czynili. StarKaz 592-593.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    – Głośny bęben zá gorą/ á kiedy do nas przyidzie/ álić iák pudełko. RysProv IV, 3.
  • (wariant II):
    Bębęn zá gorą ábo w lésie coś wiélkiego/ choć iák cébrzyk wiélkość iego. KnAd 1055-1056.
przys.
  • (wariant I):
    – Pilny/ by Záiąc bębná. RysProv XII, 7.
  • (wariant II):
    – Ják zaiąc bębná rad tego słucha. KnAd 295.
  • (wariant III):
    – Lada co was Vstraszy iak beben zaiąca. OpalKSat 23-23v.
  • (wariant IV):
    – Słucha iak zaiąc bębna rychło Wici Trzecie Kazą zbroyno kazdemu w swym stawac Powiecie. PotWoj 50.
przys.
  • (wariant I):
    – Iusz musi Polak siedziec iako Groch nabębnie Iak pod siekierą, patrząc rychłoli go rębnie. PotWoj 97.
  • (wariant II):
    – Z iednego podeyrzenia ták dálece bredzi, Gdy iáko mysz ná pudle, groch ná bębnie siedzi. PotPocz 55.
  • (wariant III):
    – Czuły żołnierz w Obozie śpi iak mysz ná bębnie. DrużZbiór 99.
przen. przenośnie:
  • – Tupycha wbębny uderzy tubalne, Ztąd na krew Ludzką naypierwsze zaciągi. PotSyl 81
2. »duże naczynie, bukłak«:
3. »brzuch«:
4. »otyłe dziecko«:
5. »zadek«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Bębęn zá gorą ábo w lésié coś wiélkiego/ choć iák cébrzyk wiélkość iego. KnAd 1055.

BĘBEN
Formy gramatyczne:
nazwa osobowa »nazwisko«:
  • – Bebnowski nazwalisie synowie Jana Bebna miesczanina W-Lieliowie TrepNekLib 25.
Autor: PK
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)