POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NIEPODOBNO drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NIEPOGODA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 16.03.2016
NIEPODOBNY, NIEPODOBIEN przym.
Słowniki: SStp (niepodobny), SXVI (niepodobny, niepodobien), Kn (niepodobny), T III (niepodobny, niepodobien), L (niepodobny; pod: podobny; XVI-XVIII), SWil (niepodobnypod: podobny), SW (niepodobny, niepodobien), SJP (niepodobny) notują
Formy gramatyczne:
lpM.mniepodobny
żniepodobna
nniepodobne
D.mniepodobnego
żniepodobnej
nniepodobnego
C.żniepodobnej
B.mnżywniepodobny
żniepodobną
nniepodobne
N.mniepodobnym
nniepodobnym
Ms.żniepodobnej
nniepodobnem
lmM.mosniepodobni
nmosniepodobne
D.niepodobnych
C.niepodobnym
B.nmosniepodobne
N.niepodobnemi
Ms.niepodobnych
lpM.nniepodobniejsze
lmB.nmosnajniepodobniejsze
lpM.mniepodobien
nniepodobno
1. »taki, który ma niewiele cech wspólnych z kimś lub czymś innym«:
2. »nieprawdopodobny, niemożliwy, niewiarygodny«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. do wiary niepodobny (sz. zm.); do wierzenia niepodobny; ku wierzeniu niepodobny (sz. zm.):
  • – Największa jest przyczyna, że mię tak ciężka opanowała melankolia i tęskność z ciężkością serca, że rzecz do wiary niepodobna, co to ja cierpię. SobJListy 365.
  • niepodobny do wiary, ku wierzeniu. ungläublich. incroïable. T III 1005.
  • – A nie opponowali się Chrzescianie tym prawie do wierzenia nie podobnym postępkow [!] Saracenow? IntrHist 63.
  • – Zbiega się tám záś táka obfitość osobliwych ryb/ iż práwie sámy gromádámi idą y płyną/ áż we drzwi do domow mieysckich/ y z nich ie może łowić: ácz to rzecz ku wierzeniu niepodobna/ kto tego nie obaczy sam. BotŁęczRel III 66.
  • – Przypomniałem tę superstytią ku wierzeniu niepodobną białych głów Nársingskich [o samospaleniu wdów]/ żeby káżdy obaczył iák wiele może zwyczay w ktorym się zrodzimy [...]. BotŁęczRel IV 138.
  • Niépodobny ku wierzeniu/ [...] Difficile ad credendum [...] Difficile ad fidem [...]. Kn 514.
troj. niepodobna rzecz (sz. zm.):
  • – Napierwey się tedy potrzeba vczyć gospodarstwá/ toż rządu Rzeczypospolitey: gdyż kto nierządnym iest w domu/ niepodobna rzecz aby miał być rządnym w Rzeczypospolitey. PetrSEk 2.
  • – [Arcyksiążę] widząc, iż Elearowie mogą wiele rzeczy, co u drugich niepodobne, tamże zaraz począł konferować, aby się kusili o stado Frydrychowe [...] DembPrzew 101.
  • – [...] niech chwała nieustaiąca naywyszemu będzie ze zniepodobnych rzeczy podobne czyni aspodobnych niepodobne [...]. PoczOdlPam 98.
  • – Jest tedy Zołnierzowi teráźnieyszy Zołd ták máły/ że rzecz niepodobna/ áby in tanta caritate rerum omnium mogł się zań sustentowáć/ y dla tego żywnością go rátowáć trzebá [...]. FredKon 102.
  • – [...] za niepodobno rzecz być osądziłem ażebym się tego czasu y za próg z domu wychodził [...]. MikSil 109.
  • CONTER [...] ON DIT proverbialement, Conter des fagots [...] PRAWIĆ o żelaznym wilku, prawić rzeczy niepodobne. DanKolaDyk I, 358.
troj. kusić się o niepodobne rzeczy:
  • ~ O niépodobne rzéczy się kusisz/ ábo nié kuś. Nie miéc się z motyką ná słońce. KnAd 787.
troj. pokusić się o niepodobne rzeczy:
  • ~ Tam lubosmy widzieli że nieponaszych Siłach ale przecię że się wolno y o niepodobne rzeczy pokusić probowalismy szczęscia. PasPam 62v.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • ~ Przeszłey rzeczy nie żáłuy/ niepodobney rzeczy nie wierz/ o nierowną się nie kuś/ tedy sobie głowy nie zfrásuiesz. RysProv 66.
a) »niewiarygodnie wielki«:
b) »taki, z którym nie można czegoś zrobić«:

*NIEPODOBNA
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
»coś niemożliwego«:
  • – A zowiemy occásią/ zeszcie się okoliczności/ ktoreć vłácnią przewagę ábo impresę ná pewny czás: ták iż potym/ gdyby się odbiegły iedná od drugiey/ zostánieć ábo trudną abyś ią miał do końcá przywieść/ ábo niepodobną. BotŁęczRel III 8.
  • – O niepodobną się kusi, kto się raz odważy, Wineczko siłá broi, gdy miłość rozżarzy [...]. ŻabEt B4v.

NIEPODOBNA
w funkcji predykatywnej
Formy gramatyczne:
niepodobna
niepodobniejsza
»jest niemożliwe«:
  • – [...] Łęczyckiego też województwa zwabić tu do siebie nie podobniejsza gdyż to wszystkim jest WM. wiadomo, że do województw naszych nie należy [...]. AktaKrak I 420.
  • – Stanałem tak w kroku ze mię nie podobna była ruszyc. OpalKListy 105.
  • – Woła Stoiąc na brzegu Szeregięm MSCi Panowie Szeręgiem, co niepodobna bo niekozdy kon iednakowo pływa. PasPam 112.
  • – Mowił obszernie y pięknie ale całey mowy pamiętać niepodobna. PasPam 140.
  • – My zdesperowawszy ze ich iuz ugonić nie podobna nuz z nimi traktować o pokoy. PasPam 200.
  • – Rzadko kto strzelił bosmy iuz powystrzelali na owę piechotę a nabic znowu było Niepodobna bo czas niepozwolił. PasPam 94.
  • – Gdy by się były złączyły tamte potęgi nie podobna ich było przełamać. PasPam 99.
  • – Śniegi tu tak srogie spadły, że się wybić z nich nie będzie podobna. A jeśli rozciecz zapadnie, to tydzień i drugi rzek przejechać będzie niepodobna [...]. SobJListy 598.
  • – Kiedy kto dobro nasze bierze i podobno nam to jeszcze na afront robią, wytrwać i ścierpieć niepodobna. SobJListy 62.
  • Nie podobna żeby się bánkiet miał odpráwić bez chorego, álbo też bez iákiego brzuchátego, co to rad uczty záżywa [...]. MłodzKaz II, 93.
  • – [...] nauczył go tedy czart iako miał zrobic kaganiec taki, ktory pokiby się palił ktoby kolwiek krom niego [Dioskorusa] wszedł do pokoiu Belliny, tak miał zasnąc ze się go dobudzic niepodobna była [...]. HistŚwież 22.
  • – Stanąłem o godzinie trzeciey z południa w Mereczu gdzie chciałem Sądzić kryminalistow ale niepodobna było ponieważ Dombrowicz Pisarz Maydeburyi odiechał na Iarmark do Zelwy nie oznaymiwszy mi o wyiezdzie Swoim. SapADiar 102.
  • – Konkluzya, iak iest niepodobna doczekać się Seymu non dispensata Lege 1717. KonSRoz 55.
  • niepodobna; iest rzecz niepodobna. es ist unmöglich. il est impossible. § niepodobna to czytać; niepodobna było to uczynić. T III 1005.
Patrz podobny, podobien, podobno, *podobnie, niepodobno, niepodobnie.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)