POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NURZAĆ SIĘ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NUŻE
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 03.02.2012
NU part.

Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1688
Formy gramatyczne:
1. »no, nuże!«:
2. »ano, a więc«:
Autor: SPas
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 08.02.2012
NU, NUŻ, NUŻE wyk.
Słowniki: SStp (nuż, nuże), SXVI (nu, nuż, nuże), Kn (nu, nuż, nuże), T III (nu, nuż, nuże), L (nu, nuż, nuże, nużeż; XVI-XVIII), SWil (nu, nuż, nuże), SW (nu, nuż, nuże), SJP (nu, nuż, nuże) notują
nuż
nuże
nu
nużeż
zachęta do działania »dalej«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. nuże jedno || nuż jedno || nu jedno || nu jeno:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Kiedy z cudzego tedy Nu, Nu, á kiedy z swego tedy/ Nie, Nie. RysProv 42.

NUŻE, NUŻ, NU
w funkcji predykatywnej
Formy gramatyczne:
1. wskazanie na gwałtowny charakter czynności »dalej«:
  • – Widząc Zydzi że źle/ że obrázili Páná Bogá tą pożądliwością pokármow świeckich/ wzgardziwszy pokármem niebieskim. Nu do pokuty/ nu do modlitwy/ do ofiar. StarKaz 80.
  • – Gdy chcesz miec comedią poyrzy kiedy iedzą Iakie rwetes y iaki chała[s] szarpanina Drugi miasto pieczęni trafi wreke swego Towarzysza nuz załęb [...]. OpalKSat 37.
  • – Uderzą w nas [...] widzą mokrych, że z kazdego Ciecze a Strzelba przecie daie ognia. Nuz w się. PasPam 112v.
  • – Nagnalismy ich na ogrody płoty gęste nuz się łamać my też natrzemy. PasPam 157v.
  • – Wsiadłęm na konia. A Zerosławski leci zadyszał się nuz koło mnie ustąp że mi tego. PasPam 163.
  • – We trzech milach dognali mię dway Mieszczanie nuz wprozby. PasPam 170.
  • – Przyidzie wiadomość ze iuz Lubomirski y z zwiąskami w tyle dopieroz my zdesperowawszy ze ich iuz ugonić nie podobna nuz z nimi traktować o pokoy a postaremu my się gonili atraktowali. PasPam 200v.
  • – Turcy [...] wyszli w pole [...] y [...] naypierwey na te Chorągwie skoczyli ktore we czwartek poczęły uciekać nuz się bić. PasPam 265.
  • – Począłęm rybę ieść arz wniey okrutnie smak dobry nuz ia ią ieść. PasPam 65.
  • – Moskwa zaraz poczęli się mięszać, my tez natrzęmy Nuż w nich złąmalismy ich zaraz. PasPam 93.
  • – Coż się stáło? dissymulowáli żołnierze, ále białegłowy milczeć nie mogły, nuż z Piotrem w swary. MłodzKaz IV, 97.
2. zachęta do działania »dalej«:
  • – Niechay odłożą w imię Páńskie. Nuże Dziatki do pácyn/ do lask. ([...] Nu Kinder zu den Rudern/ zu den Stangen). VolcDial 141v.
  • – Włodarz. Nu w swą Sąsiedzi/ iabym wszytkim rádził/ Boć też iuż zły duch Páná przyprowádził/ Podzmy pocztę mu iáką zgotuiemy/ Boć też iuż wierę dawno rokuiemy. LamChłop A4.
  • Nuż go/ nuż weń/ dobrzéż go. Perge in virum [...]. Kn 554.
  • nuż go; nuż weń. frisch auf ihn los; drauf zu. tuë tuë; ataquons le vivement. T III 1082.
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. nu jeno:
  • ~ Aza nie macie Apostołowie Páńscy żeglarzow przytomnych? [...] nu ieno brácia do łopáty, Páná nie turbuiąc, prędzey u lądu będziecie. MłodzKaz II, 338.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 03.02.2012
NUŻ part.
Warianty fonetyczne: NUŻ || NOŻ
Słowniki: SStp, SXVI, Kn, T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Formy gramatyczne:
nuż
noż
1. wprowadzenie nowej informacji na dany temat »poza tym«:
2. nawiązanie do czegoś, co zostało powiedziane »a więc, a oto, a przecież«:
a) rozpoczęcie opowieści »oto«:
3. wskazanie na możliwość zajścia jakiejś sytuacji »a jeśli«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Nużby niebo vpádło/ y skowronki potłukło. RysProv 53.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)