POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło WIADOMOŚĆ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło WIADROWY
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 08.03.2016
WIADOMY, WIADOM przym.
Słowniki: SStp (wiadomy, wiadom), SXVI (wiadomy, wiadom; korpus), Kn (wiadomy), T III (wiadomy), L (wiadomy, wiadom; XVI-XVII), SWil (wiadomy, wiadom), SW (wiadomy, wiadom), SJP (wiadomy, wiadom) notują
Formy gramatyczne:
lpM.mwiadomy
żwiadoma
nwiadome
D.mwiadomego
żwiadomej
C.mwiadomemu
żwiadomej
B.mżywwiadomego
nżywwiadomy
żwiadomą
N.mwiadomym
wiadomem
żwiadomą
Ms.żwiadomej
W.żwiadoma
lmM.moswiadomi
nmoswiadome
D.wiadomych
B.moswiadomych
nmoswiadome
N.wiadomemi
Ms.wiadomych
W.nmoswiadome
lpM.mwiadomszy
N.mwiadomszym
lmM.moswiadomsi
B.moswiadomszych
nmoswiadomsze
Ms.wiadomszych
lpM.żnajwiadomsza
N.mnajwiadomszym
lpM.mwiadom
1. »taki, o którym ktoś coś wie, znany«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. wiadoma rzecz:
2. »taki, który o czymś wie; taki, który coś zna«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. wiadomy rzeczy (sz. zm.):
  • – Lecz exystymácyey dobrey człowieká ták wielkiego/ ktorego wysoki rozsądek/ y zacne przymioty/ wszytkim są znáiome/ pismá tákie v ludzi bácznych y wiádomych rzeczy namniey náruszyć nie mogą. SzemGrat 118.
  • – [Jezuici] znieźliczonych przykładow ná oko iáśnie (wespoł z inemi to vważaiącemi y rzeczy wiádomemi) widząc/ iáko często ćwiczęnie teyże młodzi/ dáne od nich/ wKrákowie się odmięnia/ [...] stáráią się o to/ áby młodz Akádemicka [...] wolności ktorą ma w Akádemiey/ ná dobre/ á nie ná złe/ vżywáła. SzemGrat 324.
  • – [...] osobliwie jeden [jeniec], czy-li wielki frant, czy-li nazbyt rzeczy wiadomy, cale się z tamtymi nie zgadza, bo powiada, że chan i Ibraim pasza lubo stanęli pod Zbarażem, ale to tylko uczynili dla odmiany paszy, i szyję w tym swoją stawia, że go dobywać nie będą [...]. SobJListy 435.
  • – Piszą o Mágnesowey Márynarze skále, Ieżeli blisko pod nię Okręt zniosą fale? Bo ią wiádomi rzeczy, mijáią z dáleká, Wyimie, ktorymi zbity, do iednego ćwieká. PotPocz 94.
troj. wiadomym kogoś czynić:
  • ~ [List do cara] Bijem ci czołem, my ludzie narodu polskiego, których (w) więzieniu bez przewinienia naszego na Białem Jezierze dzierżysz [...] wiadomem cię czyniąc o wielkich nędzach i dręczeniu naszem [...]. NiemPam 252.
  • ~ Wiele pisac trudno bo czas pod ten czas non suppetit, krotko o to tylko prosic bende WMMPana, abys mię wiadomym czynił iako naipredzey y iako naiczesci co się tam dziac bendzie albo stało hactenus na Coronacy. OpalKListy 406.
troj. wiadomym kogoś uczynić:
  • ~ Vniżenie przytym upraszam/ ábyś mię wiádomym uczynić kazał/ ieżeli się tego niepospolitego ruszenia spodziewáć pewnie abo raczey obawiáć mamy [...]. PisMów II 385.
  • ~ Nieutáiłem namniey, ábym cię wszelkiego Wiádomem niemiał práwá vczynić Bożego. DamKuligKról 147.
3. »taki, który się na czymś zna; doświadczony«:
2 lub 3:

WIADOMY
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
1. »ten, kto o czymś wie«:
  • – ROZBICKI zowie się chłopski syn. Z Mazosz się być udawał, a wiadomy tam powiedał, że nieprawdę udawał, iż w Mazoszu nie masz nigdziej, co by jego rodu beli, oprócz żeby chłop gdzie we wsi. TrepNekLibDworz 320.
  • – Excessy wszytkie w sądzie zobopolnym, który Jch Mć z obu Narodow postanowią bez miłosierdzia karane będą według Artikułow Woyskowych, o których niewiadomi u wiadomych niech się pytają. PiasRel 22.
2. »ten, kto się na czymś zna«:
  • – Gdy Mlewo ná miárách, niech pod kluczem y dozorem Dworskim bedzie: ieśli też w Arędzie, wiedzieć z kim mieć sprawę, wiádomemu, á nie hołocie iákiemu árendowáć [...]. HaurEk 41.
  • – Niektorych lekárstw Aptekárskich ktore są w pospolitszym używániu dla mniey wiádomych podáie się explikácya. VadeMed 321.

*WIADOMA
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
mat. »znana wartość liczbowa«:
  • – Ná trzecim záś terminie, gdy postáwisz cáłą [linię] EZ, 2000; znaydziesz (przez złotą liczbę, ze trzech wiádomych,) czwartą nie wiádomą 536. SolGeom I 82.

WIADOMA
w funkcji predykatywnej
Formy gramatyczne:
wiadoma
»jest znane«:
  • Wiadoma to kozdemu/ że zapozwany ziemianin z ziemstwa do grodu/ z grodu do Trybunału/ z Trybunału do Assesory/ z Assesory do Relacy [...] pomykać musi. WojszOr 236-237.
  • – [...] Annibal on tak szumny y nie zwyciezony Przes lat tak sieła co wział co sprawieł wiadoma Na cosz przyszedł chudzina wygnany z Oyczyzny Musiał sie po Asii tułac nadsługuiąc Krolom [...]. OpalKSat 80.
Patrz niewiadomy, niewiadom, niewiadomie, niewiadomo, wiadomie, wiadomo.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)