POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BUDYNECZEK drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BUDYNKOWY
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 18.03.2016
BUDYNEK rzecz. m
Warianty fonetyczne: BUDYNEK, *BUDUNK || *BUDUNEK, BUDENK
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.budynek || budenk
D.budynku
C.budynkowi
B.budynek
N.budynkiem
Ms.budynku
M.budynki || budunki
D.budynków
C.budynkom
B.budynki || budunki
N.budynkami
Ms.budynkach
1. także zbiorowo »to, co zbudowane, skonstruowane, budowla, gmach; kompozycja, układ, architektura, konstrukcja budowli«:
przen. przenośnie:
  • – Pójdę na powietrze ptakiem. Wprawdzie nie z Krety, z obłędliwych przecie Budynków, jakie Dedalus na Krecie Sztucznie zbudował przed laty, Wylecę, człowiek skrzydlaty. ZimSRoks 38
  • – Seym iest anima libertatis, i ná nim słowá owe ná ktorych fundament swobody naszey swoy plac maią: Ná nas nic bez nas/ ktory obaliwszy wszytek praw nászych budynek corruet nieomylnie. PisMów II II, 329
  • – Ná tey Prawdy poznaniu/ iako ná gruntownym węgielnym kamieniu wszytek się duchownego budynek starania o zbawienie zasadza. BujnDroga 5
  • – Co budynku duszy Przez grzech z ciáłá krewkości słábego náruszy, Może bydź przez pokutę szczyrą nápráwiono. DamKuligKról 80
  • – Przebog, stánąsz człowieku zá ogniste pale? Choroby, y kłopoty; frásunki, y żale? Táć Duchownych, iest probá budynkow, co ich tu Bog doświadcza. PotPocz 58
  • – Niechże sam Bog wszechmogący będzie Architektem tego budynku, ktorego zalecam reparacyą; [...] niech nad naszym chaos, te wszechmocne słowa wymowi; fiat lux, iak przy stworzeniu swiata, á wtenczas, oczy nam się otworzą, nad naszą ruiną y potrzebą reparacyi. LeszczStGłos 12
2. »budowanie, wznoszenie, konstruowanie«:
przen. przenośnie:
  • – W swym domu zadnego instrumentu uzywali na budynek tylko tey swoiey Herbowney okszy [szlachta herbu Oksza]. HerbOr 13
  • – Swiat [...] puscą iest [...] w ty pusczy drzewa spuscaią y one Z ny wywozą Czescią na budynek gornych onych pałaczow Niebieskich Czescią Na Mieczenie Nigdy Nieugaszonych Ogniow piekielnych. HerbOr 521
#
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)