POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BRONIA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BRONIĄCY SIĘ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 01.09.2016
BRONIĆ czas. ndk
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L, SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
bronić
lp1. os.bronię
2. os.bronisz
3. os.broni
lm1. os.broniemy
2. os.bronicie
3. os.bronią
broniom
lpm1. os.broniłem
-(e)m bronił
-(e)m bronieł
2. os.-(e)ś bronił
-(e)ś bronieł
3. os.bronił
bronieł
ż3. os.broniła
n3. os.broniło
lmmos1. os.broniliśmy
-(e)śmy bronili
2. os.-(e)ście bronili
3. os.bronili
bronieli
nmos3. os.broniły
lpm3. os.będzie bronił
ż3. os.będzie broniła
n3. os.będzie broniło
zneut1. os.bronić będę
3. os.bronić będzie
lmzneut1. os.bronić będziemy
2. os.będziecie bronić
3. os.będą bronić
lp2. os.broń
lm1. os.brońmy
2. os.brońcie
broniąc
broniono
1. »podejmować obronę, ochraniać fizycznie, czynnie, z bronią w ręku, np. ojczyznę«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Dobry záwsze czás dobrzé czynić/ oyczyzny bronić/ etc. KnAd 186.
2. »być osłoną, osłaniać, strzec (np. przed krzywdą), zapobiegać czemu«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Przészłe przygody/ bronią od szkody. KnAd 950.
przys.
  • Smierci vchodzi káżdy iák możé. Żywotá co żywo broni. KnAd 1071.
przys.
  • (wariant I):
    Iák Bożego grobu/ iák czégo drogiego broni/ strzéżé. KnAd 285.
  • (wariant II):
    KnAd 292.
przys.
  • Iák oká w głowie strzéżé/ broni/ szánuié. KnAd 292.
3. »ujmować się, wstawiać się, przemawiać za kim czym, opowiadać się po czyjej stronie«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Błędu lepie poprawić/ á niżeli bronić. DobrGram 434.
przys.
  • Iéden drugiego broni/ wymawia. KnAd 306.
4. »nie pozwalać na co, sprzeciwiać się czemu, nie dopuszczać do czego, zabraniać«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. broń Boże:
fraz. lata bronią:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Mieyska przyiaźń konwie ná piwo á rożná ná pieczenią nie bronić. RysProv IX, 2.
przys.

BRONIONY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpodmiana złożonaM.mbroniony
nbronione
lpM.nbroniono
lpodmiana złożonaB.żbronioną
1. »taki, którego ktoś broni fizycznie, ochrania«:
  • – Poszli do tych brąm ktore nąm Moskwa pobrała spodziewaiąc sie ze będą mogli przez ktorą dobydz sie do nas. U pierwszey Niekicki zsiedli zkoni probowali szturmu nie wskorali, bronioną dobrze y obwarowaną zastali. MarchŚcibHist 35v.
  • – Od Achillesá był w ud rániony, ále od swoich broniony będąc, śmierci uszedł. OvOtwWPrzem 474.
2. »taki, którego ktoś zabrania«:
  • – Tegoz [dnia] pisał ImP Kasztelan Minski prosząc o pozyczenie Obicia y Cugu koni na Seym Tegoz odpisalismy [...] iz to wszystko nie będzie bronione. SapANot 124.
  • – Potym iey Przy smierci wolno będzie komu chcąc dac zapisac y darowac Bydła tak rogate[go] Iako nierogate[go] Ktore się w tym Domu zostawa iesli by się Ktore chciało wydzielac tego według rozsudku ludskiego nie ma iey bydz broniono. DekrŻmud 133a.

BRONIĄCY
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyM.mbroniący
żbroniąca
nbroniące
C.mbroniącemu
B.mbroniącego
lmst. równyM.nmosbroniące
B.mosbroniących
nmosbroniące
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)