POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BŁAŻEK drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BŁAŻEŃSKI
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 06.10.2015
BŁAZEN rzecz. m
Warianty fonetyczne: BŁAZEN, BŁAŻEN
Słowniki: SStp (błazen, błazno), SXVI, Kn, T III, L, SWil, SW, SJP notują
Formy gramatyczne:
M.błażen || błazen
D.błazna
C.błaznowi
B.błazna
N.błaznem
Ms.błaźnie
W.błażnie || błaźnie
M.błaznowie
D.błaznów
C.błaznom || błaznam
B.błazny
błaznów
N.błaznami
błazny
W.błaznowie
1. »zawodowy trefniś, żartowniś, wesołek zatrudniany na dworach królewskich i wielkopańskich, także aktor komediowy występujący w przedstawieniach«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Zadna biesiádá nie może być bez błazná. RysProv XVIII, 1.
przys.
  • Káżdy błazen swoim stroiem. RysProv VII, 4.
przys.
  • Kunsztarzá ábo błazná rádzi wszyscy słucháią/ lécz go zá przyiaciéla nie máią. KnAd 1304.
przys.
  • (wariant I):
    Zadna biesiádá nie może być bez błazná. RysProv XVIII,1.
  • (wariant II):
    Biésiádá rzadka béz iakiégo błazná. KnAd 24.
przys.
  • Nie bądź błaznem/ kiedy nie możesz być wielkim Pánem. RysProv X, 1.
2. »głupiec, człowiek naiwny, niepoważny, ośmieszający się swoim zachowaniem; pozer, blagier«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Błaznow wszędzie pełno. RysProv I, 5.
przys.
  • Trudno z błazny záiąc. RysProv XVI, 2.
przys.
  • ~ Wszędzie błazny kápie. RysProv XVI, 9.
przys.
  • N czyń s błaznem gdyś n iést. KnAd 564.
przys.
  • ~ Nié czyń się błaznem. KnAd 570.
przys.
  • ~ Nié tráfiłéś dudká. Naydzi sobié błazna. KnAd 668.
przys.
  • ~ Przede drzwiami bogatych błaznow, mądrzy zwykli siadac. JaśDict 117.
przys.
  • – Widziemy/ że prawdziwe jest ono stáre przysłowie: Jeden Błazen wiele Błaznow czyni. GdacPrzyd 31.
3. »człowiek nic nie warty, marny, podły; nicpoń, hultaj«:
przen. przenośnie:
  • – Gdyby kupiec dziś przybył z trafunku, Zá tego błázná niechciałbym y kopy [rzeźbiarz o posągu Merkurego]. DrużZbiór 530
4. ekspr. »mały chłopiec, smarkacz«:
1 a. 3:
1 a. 2:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Biáłagłowá grzeczna Wino mocne/ Z namędrszego vczyni błazna. ŻabPol B3v.
Autorka: BR-K
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)