POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BRONIĄCY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BRONICIEL
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 14.07.2016
BRONIĆ SIĘ czas. ndk
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
bronić się
lp1. os.bronię się
3. os.się broni
lm1. os.się broniemy
2. os.się bronicie
3. os.się bronią
lpm1. os.broniłem się
3. os.bronił się
ż1. os.broniła się
n3. os.się broniło
lmmos3. os.bronili się
lmmos3. os.się bronili byli
lpzneut3. os.bronić się będzie
lmzneut1. os.bronić się będziemy
lp2. os.się broń
lpm1. os.bym się bronił
3. os.by się bronił
lmmos3. os.by się bronili
nmos3. os.by się broniły
lpm2. os.byś się był bronił
broniąc się
broniwszy się
1. »o człowieku lub zwierzęciu: walczyć we własnej obronie, przyjmować postawę obronną wobec kogo czego«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. bronić się do ostatniego (sz. zm.): »bronić się do końca, nie poddawać się«
  • ~ My dufaiąc Bogu bronicsię dostatniego [!] będziemy. HistBun 11.
  • ~ Ale oblężeni Kamieńszczanie znaiąc Chmielnickiego sztuki odpisali mu rezolwuiąc się bronic do ostatniego. HistBun 25v.
  • ~ Przeor, maiąc na ten czas w klasztorze swoim sto Zakonnikow iako tez y Zamoyski z Szlachtą inszą, bynaymniey tego nie słuchali, ale się przy Protekcyi Cudowney Matki Boskiey Bronic do ostatniego deklarowali. HistBun 36.
  • ~ Gdy go nasi napędzili, umknął się do Miasta, tam się zawarł Ostrogi zarąbał, Czernią wały osadził, y do ostatniego bronić się rezolwował. HistBun 8.
fraz. bronić się do krwie ostatniej: »bronić się do końca, nie poddawać się«
  • ~ A przecię ma bydź taka w nas ochota Ze niekochaiąc tak o slep zywota Iako naydłuzeÿ bronic się mozęmÿ, Do Krwie ostatnieÿ, poki tylko thnięmÿ. OblJasGór 131v.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • ~ Zołotarenko Hetman Siwierski, tak się pisze, podac się niechce, alie bronic asz do upadłey. VorLetSkarb 267.
przen. przenośnie:
  • ~ Ieszcze będziemy: skoro krwáwe Woyny miną Chwalić Bogá w pokoiu, pod iego Iániną. Obroci się do Ręku, z nog Tarcz Polskiey młodzi, Niechay się gdzieś piętámi, bronią Scyopodzi. PotPocz 47
2. »strzec się przed kim czym, opierać się komu czemu, osłaniać się od kogo czego«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Iáko kto możé broni się. KnAd 302.
3. »tłumaczyć się, wymawiać się od czego, odpierać zarzuty, uzasadniać co«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • ~ Złé vczyniwszy/ gorzey się wymawia/ broni/ chwali. KnAd 1342.
przys.
  • ~ Prawdę rzekszy, wiele iest u nas praw takich, ktoremi obiedwie strony mogą się do upadły bronić. KonSRoz 65.

BRONIĄCY SIĘ
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyM.mbroniący się
lmst. równyC.broniącym się
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)