POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło CHODZDZIA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło CHODZIA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 12.11.2015
CHODZENIE rzecz. n
Warianty fonetyczne: CHODZENIE, *CHODZIENIE
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.chodzenie
D.chodzenia
B.chodzenie
N.chodzieniem || chodzeniem
Ms.chodzeniu
M.chodzenia
1. »poruszanie się za pomocą kończyn, przenoszenie się z miejsca na miejsce«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. ciąg w chodzeniu:
troj. drążek do chodzenia:
troj. koło do chodzenia:
troj. miejsce do chodzenia:
troj. chodzenie w kole:
przen. przenośnie:
  • – Duszá ma [...] nogi gotowe ná chodzenie po drogách mándatow Páńskich. StarKaz II, 332-333
2. »udawanie się dokąd w określonym celu; uczęszczanie dokąd«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. wolne chodzenie dokądś II:
3. »noszenie czego na sobie jako ubioru, jego części lub uzupełnienia do niego, bycie ubranym jakoś, wyglądanie w pewien sposób«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. chodzenie powszednie (sz. zm.):
  • – Biez dowiedz się, ieżeli me száty wygotował Kráwiec ná chodzenie powszednie. AndPiekBoh 135.
  • – Dárowałem kocháney swey Zoffiey, żeby sobie onemi [drogimi kamieniami] roskazałá uháwtowáć spodnicę ná powszednie chodzenie. AndPiekBoh 81.
4. »droga, ścieżka, przejście, przestrzeń do poruszania się, przenoszenia się z miejsca na miejsce«:
przen. przenośnie:
  • – Błogosłáwiony Chryste Iezu/ ktoryś po te kámienie ták nisko się spuścił. mowił o tobie niekiedy Dawid: Inclinauit caelos & descendit. A ia dzis widzę nie niebiosá náchylone/ ale Bogá samego pochylonego áż do żłobu: Reclinauit eum in praesepio. Siedziałeś przedtym na Cherubinách/ ná obłokách chodzenie twoie było/ ná skrzydłách swoich wiátry prędkie nosiły ciebie. BirkNiedz 64
5. przen. »postępowanie,zachowywanie się w pewien sposób«
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    – Ociec ią [Dejanirę] temu dáć w małżeństwo postánowił, ktoryby dla mocowánia, y zá pásy chodzenia, stáwiwszy się, zwycięstwo odniosł. OvOtwWPrzem 344.
  • (wariant II):
    Zapaszi chodzenie Luctatio. SłowPolŁac 104.
  • (wariant III):
    Luctatio Biedzenie, Za pasi chodzenie. SłowPolŁac 82.
6. przen. »dbanie o siebie, o swoje sprawy; zabieganie o kogo«:
1 a. 4:
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (10 wiadomości)