POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło HABINA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło HABRKOWY
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 14.04.2014
HABIT rzecz. m
Słowniki: SXVI, Kn (pod: obłóczę się), T III, L, SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.habit
D.habitu
B.uż. nżyw.habit
N.habitem
Ms.habicie
M.habity
N.habitami
Ms.habiciech
habitach
Etymologia:
łac. habitus
1. »strój«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. habit nosić:
  • ~ Niech habit różny noszą i różne baczmagi, Aby znano, co poseł, co trybunalista, Co senator, prokurat, a co też dudzista. StarVotBar I I 311.
troj. francuski habit:
troj. habit niemiecki:
troj. męski habit:
troj. habit podróżny:
troj. habit biskupi:
troj. habit doktorski:
troj. habit mniszy:
troj. habit zakonny:
przen. przenośnie:
  • – Heretycy y niewierni ludzie áni habitu wiáry nie máią (to iest/ nie máią w pokłádzie rozumnym wiáry) áni używáią wiáry: wiára ich nie od Bogá/ ále od ludzi iest/ ábowiem ten rozum dla ktorego wierzą/ nie iest Boskie obiáwienie/ ále ich zmysł y vrádzenie; wierzą nie to co roskazano/ ále to co się im podoba; co się nie podoba/ tego nie wierzą. BirkNiedz 154
2. »szata zakonna«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. habit pokutny (sz. zm.):
  • – Káthárzyna Błogosłáwioná druga Seneńska názwána/ iż byłá następcą w życiu pierwszey Kátharzyny ś. Seneńskiey/ w tymże Hábicie ś. zakonnym Pokutnym. OkolNiebo 7.
  • – A iednak ciáłá Iego [ojca] stroiem známienitem Nieprzybrał? lecz ie przykrył pokutnym Hábitem. KuligDemBar II 265.
troj. habit święty (sz. zm.):
  • – Vpadszy tedy do nog Opátowi/ prosił go z płáczem áby go przyiął do zakonu y w hábit święty oblokł chcąc z nimi w kompaniey omywać pokutą grzechy swoie. StarKaz 466.
  • – Widząc defiderium Iwoná Biskupá stryiá swego Iácek ś. Kánonik Krák. á z miłości nowego Zákonu/ prosił się do świętego Hábitu pospołu z swym rodzonym B. Cesłáwem/ z Henrykiem Moráwiáninem/ y z Hermanem Niemcem [...]. PruszczKlejn 41.
troj. habit ubogi:
troj. habit Benedykta świętego:
troj. habit panien benedyktynek:
troj. bernardyński habit:
troj. cysterski habiy:
troj. habit cystercjeński:
troj. dominikański habit:
troj. habit s. Dominika:
troj. habit zakonu Dominika ś.:
troj. habit franciszkański:
troj. habit Świętego Franciszka || habit ś. Franciszka:
troj. habit s. Klary:
troj. habit trynitarski:
troj. s. Augustyna habit:
troj. habit zakonu krzyżackiego:
troj. habit zakonu:
troj. wokacja do habitu i reguły:
troj. habit biały:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. prosić o habit: »prosić o przyjęcie do zakonu«
fraz. w habit oblec: »przyjąć do zakonu«
  • ~ Vpadszy tedy do nog Opátowi/ prosił go z płáczem áby go przyiął do zakonu y w hábit święty oblokł chcąc z nimi w kompaniey omywać pokutą grzechy swoie. StarKaz 466.
fraz. przyjąć do habitu zakonnego: »przyjąć do zakonu«
  • ~ On [Jan Kapistran]w Krakowie samym przyiął do Habitu Zakonnego Osob 140. ChmielAteny III 161.
fraz. brać habit: »wstępować do zakonu«
  • ~ A gdy brała Habit zakonu Dominika ś. widziała obecną Krolową niebieską/ ktora bytnością swoią zdobiła y Akt ś. y intencyą potwierdzała. OkolNiebo 82.
fraz. brać habit zakonny: »wstępować do zakonu«
  • ~ Obłoczę śię w zakonny vbiór ábo szátę/ biorę hábit zakonny.[...]. Kn 567.
  • ~ [...] brać habit zakonny. T III 441.
fraz. przyjać na się habit z czyich rąk || przyjąć habit: »wstąpić do zakonu«
fraz. habit wdziać: »wstąpić do zakonu«
  • ~ Tedy wPergamie nowy zakon zacznie, Y sama naprzód habit wdzieie Mniszy Zdochodowswoich załozywszy znacznie, Gdzie wielka gora wydała się w Morze, Czystey Dyannie Koscioł przy Klasztorze. PotSyl 70.
fraz. wziąć habit || wziąć habit z czyich rąk: »wstąpić do zakonu«
fraz. zrzucić habit: »wystapić z zakonu«
  • ~ Ten Woyciech Margrabia Brandeburski widząc res suas infaustas, Krolowi Polskiemu Zygmuntowi w Krakowskim Rynku na Maiestacie siedzącemu solenne złożył Filelitatis Juramentum, Habit Zakonu Krzyżackiego zrzucił, y Xiążęciem Pruskim uczyniony z podaniem Chorągwi z Polskiemi Insigniami. Roku namienionego 1525. Lutrem potym został, ożenił się z Dorotą Krola Duńskiego Siostrą. ChmielAteny I 1052.
fraz. trzeci habit: »trzeci zakon«
Patrz kapa, szkaplerz, kaptur.



Autorka: MBM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)