POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BIAŁUŻYNA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BIAŁYNIA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 14.06.2016
BIAŁY przym.
Warianty fonetyczne: BIAŁY, BIEŁY, BIAŁŁY
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
lpM.mbiały || bieły || białły
żbiała
nbiałe
D.mbiałego || białłego || biała
żbiałej || biały
nbiałego
C.mbiałemu
żbiałej
B.mnżywbiały || białły
żywbiałłego
żbiałą || białłą
nbiałe
N.mbiałym || białłym || białem
żbiałą
nbiałym || białłym || białłem
Ms.mbiałym || białem
żbiałej || białłej || biały
nbiałym || białem
lmM.mosbiali || bieli
nmosbiałe || białłe
D.białych
C.białym
B.mosbiałych
nmosbiałe
N.białymi || białemi
Ms.białych
lpM.mbielszy
żbielsza
nbielsze
D.mbielszego
żbielszej
nbielszego
B.mnżywbielszy
żbielszą
N.mbielszym
żbielszą
lmM.nmosbielsze
D.bielszych
B.nmosbielsze
lpD.żnabielszej
B.mnżywnabielszy
lmM.nmosnajbielsze
lpD.m albo nbiała
1. »mający barwę śniegu, mleka; bardzo jasny, płowy, siwy«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. chorągiew biała: »znak poddania się«
troj. biała blacha:
troj. habit biały:
troj. białe mięso:
troj. biały jasno:
troj. balsam biały:
troj. biskokt biały:
troj. arszenik biały:
troj. agaryk biały:
troj. marmur biały:
troj. bursztyn biały (sz. zm.):
  • – Halli Bászy [...] Miednicę z Białego Bursztynu [pośle Daud]. TwarSLeg 71.
  • – Dla dzieci, gdy się uryná zátrzyma. Weźmi Bursztynu białego, oczek Rákowych, oboygá zárowno, utrzyi subtelno, daway [...] w wodce Poziomkowey przycukrowawszy. PromMed 64.
troj. błonka biała:
troj. gmin biały:
troj. bot. biedrzeniec biały (sz. zm.):
  • – Drudzy ten miod tym sposobem czynią. Biorą korzenia suszonego Kopru Wloskiego łotow dwánaście/ nasienia tegoż łotow ośm/ korzenia białego Biedrzeńcu/ Pieprzu czarnego y białego po dwa łoty... SyrZiel 395.
  • – Proch známienity przeciwko morowemu powietrzu. Wziąć [...] Kwiátu Muszkatowego/ Biedrzeńcu białego/ Korzenia Kokoryczki/ Kurzego ziela ... SyrZiel 52.
  • – Weźmi: Essencyi Biedrzęcu białego. Essencyi Bursztynowey, każdey ćwierć Łota. BeimJelMed 282.
troj. bot. bluszcz biały:
  • Bluscz biały lepszy y pożytecznieyszy iest śledzienie chorey/ żelázem goracym rospárzoney. SyrZiel 889.
troj. bot. łamikamień biały:
  • – TEgo ziela iest kilkána scie rodzáiow/ z których tylko przednieysze położymy. Począwszy od tego/ który Lamikámieniem białym zowiemy. My sierotkámi/ ábo Máiowym trankiem miánuiemy. SyrZiel 1275.
troj. bot. mlecz biały: »mlecz zwyczajny; Sonchus oleraceus, Sonchus laevis vulgaris«
  • Laeuis sonchus, mlecz biały. Kn 417.
troj. bot. rumienek biały:
  • – Te drugie Rumienki/ [rumienek] biały y żołty za[ś] potężniey wywodzą [kamień z pęcherza i z nerek]. SyrZiel 793.
troj. bot. wężownik biały:
  • – Obrazki/ Obraski/ Aronowa brodá/ Diablik/ Wężownik biały. Aron, vel Arum. n. et Aros [...] Aris [...] Calix [...]. Kn 575.
  • wężownik biały; obrazki (arum) kleine Natter-Wurz, deutscher Imber. vit de chien; pié de veau. T III 2514.
2. »o człowieku: mający jasną, cielistą skórę, cerę«:
3. »o zjawiskach atmosferycznych: jasny, świetlisty«
4. »czysty, nieskalany; także w sensie moralnym«
5. »mający barwę srebra«
6. »o płynach: mętny, mający zawiesinę, osad«
7. »przejrzysty, przezroczysty«
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń

BIEŁY, BIAŁY
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
1. »postać, duch w bieli, anioł«:
2. »drobna moneta«:
  • Kn 28.

BIAŁE
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
1. »barwa biała, białość«
2. »bialko oka«:

BIAŁE, BIAŁA
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
1. nazwa geograficzna »miejscowość na Śląsku, w Rosji«:
2. nazwa geograficzna »jezioro w Rosji«:
  • – Y z [s]tolice [Moskwy] za białe Iezioro uciekali. PasPam 119v.
przen. przenośnie:
  • – Juz Panowie wolscy za białe Ieziora swoie wyrugowali dostatki. PasPam 115

Z BIAŁA
w funkcji przysłówka
Formy gramatyczne:
»o kolorze z odcieniem białego«:
  • – Wielki Krwawnik/ ma liście podobne máłemu/ tylko więtsze/ y szersze/ Wrotyczowemu podobne. Rozgę tákże więtszą y kosmátszą/ w wierzchu okołki więtsze/ y rozłożystsze. Kwiátu drobnego/ z białá rumiánego. SyrZiel 601.
Autorka: KS
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)