POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BOLESNO drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BOLEŚCIWY
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 08.03.2016
BOLESNY przym.
Warianty fonetyczne: BOLESNY, BOLEŚNY
Słowniki: SStp (bolesny), SXVI (bolesny), Kn (bolesny), T III (boleśny), L (bolesny; pod: boleć; (XVII)), SWil (bolesny), SW (bolesny, boleśny), SJP (bolesny) notują
Formy gramatyczne:
lpM.mbolesny || boleśny
żbolesna
nbolesne
D.mbolesnego
żbolesnej
nbolesnego || boleśnego
C.mbolesnemu
żbolesnej
nbolesnemu
B.żbolesną
N.mbolesnem
żbolesną
nbolesnym || boleśnym
bolesnem
Ms.nbolesnym
W.żbolesna
lmM.nmosbolesne
D.bolesnych
C.bolesnym
B.nmosbolesne
Ms.bolesnych
lpM.żboleśniejsza
D.nboleśniejszego
B.żboleśniejszą
lpM.żnajboleśniejsza
D.żnajboleśniejszej
1. »sprawiający ból fizyczny«:
2. »o ciele i częściach ciała: bolący«:
3. »sprawiający cierpienie psychiczne«:
4. »cierpiący, zbolały«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. matka Bolesna (sz. zm.):
  • – Marcin Hincza [...] są w druku te iego pisma [...] Mátká Bolesna Márya, to iest tłumáczenie Męki Páná Chrystusowey, ktora boleść Mátce Boskiey zádawáłá [...]. NiesKor II 362.
  • – Do tego mieysca sam tenże Jozef námieniony wráz z Nikodemem z przytomnością Bolesney Matki MARYI PANNY y innych Pobożnych Niewiast, CHRYSTUSA z Krzyża zdiętego [...] położyli [...]. ChmielAteny II 565.
troj. król bolesny:
5. »smutny, żałosny«:

BOLESNA
w funkcji predykatywnej
Formy gramatyczne:
bolesna
boleśniejsza
najboleśniejsza
»jest ciężko, przykro«:
  • – [...] i to bolesna przy tem, że niewinna krew braci naszej chrześciańska, ludzi wielkich i zacnych, jest okrutnie wylana [...] NiemPam 132.
  • – Nie bolesnaż to: Ono ten, którego (W tym pálcem skaże ná mnie z kołá swego) Iużesmy byli dobrze osiodłáli/ Y Bogá przezeń znácznie obrażáli, Ieszcze iest wcále násze przy nim lice/ Pátrzcie co cierpiem od tey przeciwnice! TwarKPoch B4.
  • – Teraz P. Pisarz srodze się gniewa na mnie i srodze tę swoję egzageruję offensę; a co najboleśniejsza, przed niechętnikami domu naszego dawne jeszcze ojcowskie niechęci przypominając i jakby tak z daleka takiemiż grożąc. [1634] MalListy 301.
  • Bolesna Wielmożnym Potomkom ná vtrátę Jásnie W. Rodzicá swego poglądáć/ y ná czernidło swego herbowegopolá okiem rzucáć! WojszOr 166.
  • – Náłádowawszy okręty, y kilká set mil ná morzu przepędziwszy, bolesna v portu sámego rozbić się. WojszOr 344.
  • – [...] a co bolesnieisza i nieznosnieisza, ze non indicta causa, sromotnie karac iako słysze wprzedsięwzięciu ma, nacom nigdy i pomyslieniem niezarabiał [...]. VorLetSkarb 67.
  • – Jáko bolesna bywa/ gdy okręty liczne Po towáry biorąć sie/ w kraie Ameryczne Iusz Arcipelag miną/ y trudne Insuły Na Aeroceráunia/ w padáią szkopuły. KochProżnLir 358.
  • Bolesna y nieznosna człowiekowi/ gdy słuszne do iákich dobr práwo máiąc/ niemylney Krolewskiey obietnicy pewnym będąc/ y iuż iuż práwie máiętność w niechybną possessyą biorąc/ że się tam dlá iednego z marną iáką przekupką o wiązkę siáná zátargowawszy omieszkániá/ gdy do sprawy przywołano zpoźnił/ nie stánął/ wyzuty w káleki y chłopy iść musi. BujnDroga 157-158.
Autorki: JCh, RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)