POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło TRZASKLIWY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło TRZASZCZKA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2014
TRZASNĄĆ czas. dk
Warianty fonetyczne: TRZASNĄĆ, *TRASNĄĆ
Słowniki: SXVI (trzasnąć; hasło kanoniczne), Kn (trzasnąć), T III (trzasnąć; pod hasłem Trzaskać), L (trzasnąć, trzusnąć; XVI-XVIII), SWil (trzasnąć; pod hasłem Trzaskać), SW (trzasnąć), SJP (trzasnąć) notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
trzasnąć
lpm1. os.trzasnąłem
3. os.trzasnął
trzasł
ż3. os.trzasnęła
trasła || trzasła
n3. os.trzasło
lmmos3. os.trzasnęli
nmos3. os.trzasły
lp1. os.trzasnę
3. os.trzaśnie
lm3. os.trzasną
trzasnąwszy
1. »uderzyć gwałtownie, z siłą w coś albo czymś, powodując powstanie silnego odgłosu«:
Rekcja: czym
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. trzasnąć palcem || trzasnąć palcy: »uderzyć palcem o palec jednej ręki tak, żeby powstał charakterystyczny odgłos, prztyknąć, pstryknąć«
  • ~ Kiwam ręką/ laską/ etc. [...] Digitis concrepare [...] i. signum dare digitus. Ruszyć/ Trzásnąć. Nos dicimus Skinąć głową/ ręką/ pálcem. Nico [...] Emoriere si manu niceris, i. signum feceris [...] vnde Nicto, as. Kn 277.
  • ~ I natoli przyść miały, iego Proposity Toli swiata całego podkało Monarchę IakoMatkę przywita: iako Patryarchę Iakopoyzry, naBogu wymierzony Koscioł Takie y tym podobne, zale wsercu roscioł Nakoniec trzasnie palcy y poyzry do gory. PotWoj 200.
przen. przenośnie:
  • ~ Ledwie bowiem dostatni pan lub ksiądz stryj duszą Trzaśnie, to chytry dziedzic wrzkomo pokazuje Żal twarzą, ale cicho sam z sobą rachuje, Wiele po nieboszczyku zostało. OpalŁCoś 289
2. »pęknąć, złamać się, wydając przy tym charakterystyczny odgłos«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • ~ Osła masła przez piec trżasła. KellGram 243.
przen. przenośnie:
  • ~ Pan Kostka mocnie chodzi około Panny Gniezninski col suo cereuello. Odpowiedziono mu ze trzymał on nas na rzeczy, potrzymąmy my go tesz. Na Srogi koszt chudzinę wyciągaią a tak Wielen upewniam trzasnie. OpalKListy 24
3. »wydać silny odgłos, spowodować hałas«:
4. »wydalić gazy, wytworzone w jelitach na skutek zaburzeń żołądka«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. wiatru przyrodzonego trzasnąć: »wydalić gazy, wytworzone w jelitach na skutek zaburzeń żołądka«
  • ~ Wiátru przyrodzonego vpuścić/ sed saepiùs translato aliquo vtimur. vt skrzypnąć/ trzásnąć/ zákurzyć etc. Pedere [...]. Kn 1241.
  • ~ PETER, (Faire un pet) [...] Dare crepitum WIATRU przyrodzonego upuścić trzasnąc. DanKolaDyk II, 348.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    ~ Dáley Kot trzáśnie/ niźli mysz skoczy. RysProv III, 6-7.
  • (wariant II):
    ~ Hiszpan barzo załował ze z tem Potentatem Ktory kiedy się ruszy całem trzęsie Swiatem Polacy się zwadzili atym słuzy własnie Zenizeli Mysz skoczy, daliey kocur trzasnie [...]. PotWoj 36.
#
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)