POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło APTYCZNY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło APTYKARSKI
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 08.11.2015
APTEKA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: APTEKA, *APTYKA, APOTEKA, JAPTYKA, *HAPTEKA
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.apteka || apoteka || japtyka
D.apteki || aptyki || apoteki || hapteki
C.aptece
B.aptekę || apotekę
N.apteką
Ms.aptece || aptyce
W.apoteko
M.apteki
D.aptek || aptyk
B.apteki
N.apteki
Ms.aptekach || aptykach
W.apteki
Etymologia:
łac. apotheca, z gr.
1. »sklep, kram, w którym się wytwarza i sprzedaje leki, także kosmetyki«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. aptekę trzymać:
  • ~ Aptekárzem być/ áptekę trzymáć. Kn 8.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • ~ Apteka gnoykowi śmierdzi. Nie zna co dobrego. KnAd 7.
przys.
  • ~ Iak w aptece/ tak w Złotarni/ ni do czego się nie garni. RysProv C2v.
przen. przenośnie:
  • – W samych jeszcze początkach choroby Nie tak recepty, lekarstw i sposoby Zwykłe ratunku zdrowia, jako leki Z niebieskiej sobie wypraszał apteki [Aleksander Czaplic]. MorszZWierszeWir I 428
2. »pomieszczenie domowe lub klasztorne, w którym się przygotowuje i przechowuje leki, przyprawy itp«:
3. »zasób, zestaw leków«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. na aptekę zarobić: »zarazić się chorobą weneryczną«
  • ~ GALANTERIE [...] ZARAZIĆ się szpetną chorobą od niewiast, od wszeteczeństwa galanteryki nabyć na aptekę zarobić. DanKolaDyk II, 74.
przen. przenośnie:
  • – Jakoż Krol Swięty [Dawid] będąc od złego daleki, Ozięble się obchodził z ciepłemi Apteki [z panną daną mu do łoża]. DrużZbiór 136
  • – Ta choroba [niezgoda domowa] nas prawie na połej ususzyła, zubożeła, że ani hapteki, ani doktora na nie naleźć nie możemy. AktaPozn I/1 389
  • – O Apoteko w gorniey Academiey maiąca Pieczary [...] iesli na początku wesela y smętku mego przepomnię was/ niech przyschnie ięzyk moy do podniebienia mego. KalCuda 22
4. »książka zawierająca receptury leków itp«
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. apteka domowa (sz. zm.):
  • – Iakim sposobem te sole robią się, wiedzą Aptekarze, lecz y tu w Aptece domowey naydziesz iako się robić maią. PromMed 7.
  • APTEKA DOMOWA To iest sposoby robienia osobliwszych lekarstw, ktore każdy w domu łatwo sobie zrobić może zwłaszcza gdy Apteki po blisku niemasz. VadeMed 257.
  • – Preparacyą ich [esencji] znaydziesz w Domowey Aptece naszey. BeimJelMed 113.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)