POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło CEGLISTY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło CEGŁANY
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 19.02.2016
CEGŁA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: CEGŁA, CZEGŁA
Słowniki: SXVI, Kn, T III notują
Słowniki: SStp (?), L (?), SWil (?), SW (?), SJP (?) nie notują
Formy gramatyczne:
M.czegła || cegła
D.cegły
cegłej
C.cegle
B.czegłę || cegłę
N.cegłą
Ms.cegle
M.cegły
D.czegieł || cegieł
B.cegły
N.cegłami
Ms.cegłach
B.cegle
Etymologia:
niem. Ziegel
1. »element budowlany w kształcie regularnego prostopadłościanu różnej wielkości, sporządzany z gliny, następuje wypalany lun suszony na powietrzu«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. cegła niepalona:
troj. wypalić cegłę (sz. zm.):
  • Wypalić cégły/ wapna/ piéc/ drwá. Coquere lateres, calcem semel, bis. [...]. Kn 1323.
  • Wypalić dobrzé cégłę/ [...] Excoctum reddere [...]. Kn 1323.
  • Cegły wypalono 18 bez 50 Sztuk. SapADiar 164.
troj. wypalona cegła (sz. zm.):
  • – Starodawne, ktore miast swoich dotąd strzegły, Jako śnieg padną mury z wypalonej cegły. PotFraszBrück I 574.
  • – TORON zálecaią Pierniki wyśmienite y cegła dziwnie dobrze wypaloná, ktorą mury czerwienią się. ChmielAteny II 321.
troj. wypalać cegłę (sz. zm.):
  • – Bernardynom zgorzały wszystkie szopy y Cegielnie na gorze, tylko WMci została na dole zpiecem. Ten casus me absente stał się przes niecnotliwe podniecenie cegłę wypalaiąc. OpalKListy 218.
  • – Kolor czerwony pochodzi stąd,gdy gorącość biie ná wilgoć, iáko widziemy, kiedy máią wypaláć cegły, ktore przed wypaleniem nie są czerwone, ále potym po strawieniu wilgoci przez ogień stáią się czerwone. AlbSekr 102.
troj. cegieł palenie:
troj. palić cegłę (sz. zm.):
  • ~ Palę cégłę/ Coquo lateres in fornacem [...]. Kn 662.
  • ~ Weś Lagru winnego [...] day go wypalić do piecá gdzie wapno álbo cegłę palą, żeby go podwierzch włożono. CompMed 679.
  • ~ Palę cegłę, ich brene Ziegel. BierSłowa 128.
troj. surowa cegła:
troj. cegła wypalana:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Zbladł iák Toruńska cégłá. KnAd 129.
2. »odlew metalu, lodu w kształcie cegły lub jakakolwiek rzecz w kształcie cegły«:
#
Autorka: KS
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)