POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BINDUŻNY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BIODRA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 02.01.2014
BINDA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: BINDA, BIŃDA
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.binda || bińda
D.bindy
B.bindę
N.bindą
Ms.bindzie
M.bindy
D.bind
N.bindami
Etymologia:
niem. Binde
a) »ozdobna taśma na nakrycie głowy«:
b) »przepaska na głowę«:
c) »wstęga noszona przez rycerzy, przewiązana przez ramię«:
1. »pasek materiału, często o funkcji dekoracyjnej, wstęga, taśma«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys. od przysł.: ?
  • (wariant I):
    – Drzewiey niźli powrozek srebrny sie rozerwie/ A bińdá sie náwroci złota ku tey przyrwie. JurkPieś A4v.
  • (wariant II):
    – Poki się srebrny sznurek nie rozerwie I złota-ć binda, poki się nie zerwie [...]. LubSEklPol 55.
przen. przenośnie:
  • – Jákoby miał bindą oczy przewiązáne/ wie iż przyjacioł miłych około niego wiele; chwyta/ á nie może vchwycić/ bo nie wie kędy ktory stoi [...]. BirkNiedz 85
  • – I Fortuna życzliwa na takie igrzysko Nie omieszkała, owszem, przystąpiwszy blisko, Bindę z oczu zdejmuje, a z szczęśliwej czary Na głowę waszą wlewa niepojęte dary. ZimSRoks 26
  • – Nade drzwiami Justycyja Z mieczem, jak Jurysdykcyja, Waży szalami cne sprawy, Binda w oczach dla rozprawy; Nie patrzy na żadną stronę: Kto przeważy, ma obronę. JarzGośc 14
2. »chusta do obwiązywania ran i unieruchamiania kończyn«:
3. »wąski pasek np. tektury, drewna«:
4. arch. »element zdobniczy o kształcie wstęgi na kapitelu kolumny, feston«:
5. »element herbu o kształcie wstęgi«:
6. »rodzaj ryby«:
Patrz BINDAŁ.
Autorki: JCh, RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)