POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NIEMOŻNO drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NIEMY
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 07.03.2016
NIEMOŻNY przym.
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (; pod: można; XVIII), SWil (pod: można), SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
lpM.mniemożny
żniemożna
B.żniemożną
lmD.niemożnych
B.nmosniemożne
Ms.niemożnych
1. »niemożliwy«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. rzecz niemożna (sz. zm.):
  • – Numá Pompilius ktory czásu pokoiu Rzymskie Páństwo práwy opátrzył/ iż widział nie możną rzecz bydź/ áby się wszyscy mieli zgodzić ná iedno: postánowił áby to ważno było/ co więtsza część pospolstwá vrádzi. PetrSPolit II 167.
  • – Niepodobne rzeczy zlieczasz. Vide. Niemozne rzeczy roskazuiesz. ManTobPhr 85.
  • – Nie dbaj o to nigdy, czego otrzymać nie możesz. [...] Niemożnych rzeczy nie chciej, na rownych przestawaj. NaborWierWir I 308.
  • Nié można rzécz/ Nié możé to byc. Non potest impetrari [...] v. Niépodobieństwo 2. Kn 506.
  • Niemożna rzecz/ vide Niepodobieństwo. SzyrDict 206.
  • – On [Bóg] może się zmiłowáć Nademną, y grzechi me w niepámięci schowáć: Lubo mi w prawdzie się zda, że to rzecz niemożna, Aby mi przepuszczona miáłá bydź niezbożna Moiá złość [...]. DamKuligKról 213.
  • – [Sextus] Niedbał na wrogi proroctwem wsławione, Mieysce pomogło do chęci szalonych, I kray Thessalski; gdzie czary sposobne Z rzeczy niemoznych; uczynią podobne. LucChrośPhar 187.
  • Niemożna rzecz, eine unmögliche Sache BierSłowa 82.
2. »taki, który nie może czegoś zrobić; słaby; ubogi«:

NIEMOŻNA
w funkcji predykatywnej
Formy gramatyczne:
niemożna
»jest niemożliwe«:
  • – Proponuią K.I.M. przywrocenie ná Páństwo Konstántego Szczerbáná [...] Lecz/ ieśliby to nie można/ tedy przynamniey prosi [wojsko zaporoskie]/ áby z łáski I.K.M. mogł w Iego Páństwách mieć Reclinatorium. MerkPol 76.
  • – Przyszedszy do Narwie iuz daley Litewskich podwod ciągnąć było nie mozna. PasPam 173v.
  • – Przystawstwo iuz to było w Samym Czuplu między Morzęm Baltyckiem a Oceanem z kąd iuz lądem progredi niemozna. PasPam 62v.
  • – Coż kiedy naszych Ciurow swawolnych odwrocic nie mozna było, bo się gwałtem do miasta parli, y wiele szkody robili, ale ich przecie Krolewskiemi obietnicami Hetman Polny Koronny uspokoił. HistBun 41.
  • – Czy umyslnie Zamek zapalono o tym nie można było wiedzieć, dosyć na tym że spalono i na kilka Millionów szkody stało się. OtwEDzieje 72.
  • – Obieżdżałem rewiduiąc wszytek Folwark Zaścianski Cokolwiek należało do Gospodarstwa widziałem in Optima Assiduatione ten Folwark Zastałem tak dalece Iż nie można powiedziec gdyby co przybudować można w takim wszytko porządku. SapADiar 144.
  • – Kiedy by się ta liga [hanzeatycka] własnie wszczeła wiedzieć nie mozna, niektorzy są tego zdania Ze wkrotce przed interregnum Za czasow Fryderyka Cesarza; Drudzy piszą Ze w posrzod interregni około Roku 1260. IntrHist 227.
  • – Krol ma to jus indisputabile y sobie szczegulne, konferować komu chcieć Buławy, co zdrowym rozumem przeć nie można, żeby Krol wolen w tym sobie nie był. KonSRoz 9.
  • – [...] rozumiem, że nikomu nie można perswadować to, co się funduie na maxymach y nauce Ewangelii [...]. LeszczStGłos 24.
  • niemożna; niemożna rzecz. es ist unmöglich. il est impossible § niemożna było tak prętko dokończyć. T III 992.
Patrz możny, możno, możnie, niemożno.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)