POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło ŚNIAT drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło ŚNIEG
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 09.03.2015
*ŚNIĆ SIĘ czas. ndk

Najwcześniejsze poświadczenie: 1621-1643
Formy gramatyczne:
lp3. os.śni się
lm3. os.śnią się
lpm3. os.śnił się
lmnmos3. os.były się śniły
»widzieć we śnie«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. śni się komuś sen (sz. zm.):
  • ~ Sni mi się sen/ ich habe einen Traum [...]. DobrGram 499.
  • ~ Die 20 Novembris. Sen mi się śnił, który że mię znacznie ucieszył, zdało mi się go tu opisać, na chwałę Bożą, a daj Boże na pożytek kogokolwiek czytającego lub słuchającego. MarkZap 102.
troj. bodaj się coś nie śniło:
  • ~ Boday się nié śnił/ [...] Ne in somnis quidem illum videam [...]. Kn 39.
  • ~ Bodaj się były nie śniły owe chimery, dla których się w to weszło nieszczęście i z wolnego stało się największym niewolnikiem i mogąc cokolwiek w młodym dobrego jeszcze zażyć wieku, strawić go w większych niżeli piekielnych mękach! SobJListy 199.
troj. bodaj się coś ani śniło:
  • ~ Piękne frukty/ śliczne owoce wydáie potępiona Schizmá wászá/ boday się áni śniłá. BirkRus 13.

ŚNIĆ SIĘ
czas. niewł. ndk
Formy gramatyczne:
śnić się
śni się
śniło się
1. »wydaje się we śnie«:
  • – Sni mi się/ śniło mi się co/ o czym. Somnio aliquid: somnio mortuum esse me, aliquem: somnio de aliquo. [...] Pięknie mi się śni. [...] Sni mi się plugáwié [...] In somnus Venerea patior [...]. Kn 1035.
  • – Sęnnik/ ktoremu się często co znácznego śni/ ábo ktory sny swe rad powiáda. Kn 987.
  • – [...] iáko się też y Piotrowi tráfiło kiedy go Anioł z więzienia Herodowego wyzwolił, o czym w dzieiách Apostolskich, gdzie był zá mocną stráżą, y nie rozumiał áby z więzienia wyszedł, ále że mu się śniło. TylkStrom 92.
  • – Zuzannie Wawrzyncza Kolki Małzonce a Siestrze Iana Komonieczkiego rodzoney wtey ze Wsi mieskaiącey sniło sie po dwa razy przestrzegaiąc aby ten Obraz do Koscioła dano, bo iak nie bedzie dany Dom ten zgore. KomonDziej 159v.
  • – Pospolita tez tá chorobá młodym, gdy w głębokim śnie pod się pusczáią, álbo też gdy się im śni, że na dworze to odpráwuią. CompMed 364.
  • Śni się im [melancholikom] często o pogrzebách, o trupách, o grobách, że po nich chodzą, y z umárłemi gádáią. CompMed 701.
  • – Ná ostátek pochodzą sny z tąd, iż imaginátywa ludzka iest to potencya niewolna: więc być musi iż obrazki obiektow te álbo inne bardziey w mozg wpoione, reprezentuią się, determinuią potencyą, ze poymuie żyiącym sposobem te obrazki: á zátym y o tych obiektach snić się musi. Czasem nie do rzeczy, y bez wszelkiey konsekwencyi, dla pomieszania niestosuiących się do iedney rzeczy tych obrazkow. BystrzInfAstrol VI, XXII.
  • – Zapomniy złości Saula, y niech ci się nie śni Więcey o tym, coś cierpiał DAWIDZIE niewinny [...]. DrużZbiór 21.
  • – Sni mi się. es traumet mir. je songe; je rève; j'ai, je fais un songe; je fais des rèves. § co gdy mu się śniło; o tym tobie się śniło; pięknie, plugawie mi się śniło. nic mi się nie śniło. es hat mir nichts getraumet. je n'ai rien songé. T III 2096.
2. »marzy się«:
  • – Wielmozny Mnie wielce Pci Panie y Bracie Kochany To cokolwiek WM mMPan naibarzey w listach Swych urges, upewniam ze etiam te Silente mam tak w pamieci ze o tym myslę samym, o tym mi się sni, o tym mowię piszę, nakoniec hoc unum ago zebym usłuzył WM m MPanu. OpalKListy 60.
  • – To iáko iest Tyrańska rzecz, niech káżdy osądzi, gdy z myśli iuż spráwowáć się każą. Niedostáie ieszcze, żeby oto co się komu śni, y tym podobne imaginaria mándátámi nákrywano. LubJMan 89.
  • – Precz z tąd muzyka, y vcieszne Piesni Niechay odobrey mysli mi się nie sni [...]. PotPer 19v.
  • – Kiedy Noe z Korobiá puścił ná świát kruká: Dotąd mieyscá, áż znaydzie, dotąd siadłá szuka, Iáko z wiezienia z oney uwolniony cieśni Rad swobodzie niech mu się o Korabiu nie śni. PotPocz 133.
  • – Na gwarancyą Moskiewską odpowiadam: naprzod, że W. Pan za pozwolenienm iego toto caelo erras in supposito, nazywaiąc Gwarancyą, o ktorey się nigdy nie śniło Rzeptey, ani iey potrzebowała na traktacie Anni 1717. KonSRoz 48.
#
  • - Impersonalia per se dicuntur, quae usitate in prima & secunda persona non leguntur; [...] cujusmodi sunt apud Polonos: boli mię, chmura się, ćmi się, dnieie, dostáie mi, godzi się, dzieie się, grzmi, márznie, márzy mi się, mierzcha się, mieszka mi się, mrze, mży się, śni mi się, zależy & his similia. WojnaInst 93
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)