POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło HOŁDOWNY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło HOŁOTA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 26.02.2016
HOŁDOWAĆ czas. ndk
Warianty fonetyczne: HOŁDOWAĆ, CHOŁDOWAĆ, *HUŁDOWAĆ
Słowniki: SStp (hołdować), SXVI (hołdować, ołdować), Kn (hołdować), T III (hołdować), L (hołdować, ołdować), SWil (hołdować), SW (hołdować, ołdować), SJP (hołdować) notują
Formy gramatyczne:
hołdować || chołdować
lp1. os.hołduję
2. os.hołdujesz
3. os.hołduje || chołduje
lm2. os.hołdujecie
3. os.hołdują || chołdują || hułdują
lpm3. os.hołdował || chołdował
ż3. os.hołdowała
n3. os.hołdowało
lmmos3. os.hołdowali || chołdowali
nmos3. os.hołdowały
lpm1. os.będę hołdował
zneut3. os.hołdować będzie
lm2. os.hołdujcie
hołdując
1. polit. »składać komuś przyrzeczenie wierności, posłuszeństwa, uznawać zwierzchność obcej władzy państwowej, połączoną zwykle ze zobowiązaniami do świadczenia określonych powinności«:
Rekcja: komu czemu, bez rekcjiu; bez rekcji
przen. przenośnie:
  • ~ Iedynowładcá Pan dziś tryumfuie Z-śmierci/ ktoremu piekło iuż hołduie: Wydaiąc święte więźnie zátrzymáne Cne Pátryárchy od wiekow wybráne. PisMów II 364
2. polit. »zmuszać kogoś do uznawania zwierzchności obcej władzy państwowej, połączonej zwykle ze zobowiązaniami do świadczenia określonych powinności«:
Rekcja: komu czemu, co
3. »okazywać poważanie, szacunek, uwielbienie«:
Rekcja: komu; bez rekcji
4. »być zwolennikiem, wyznawcą czegoś, podporządkowywać się lub coś czemuś, być posłusznym komuś lub czemuś; lubić coś, podziwiać, ulegać fascynacji czymś«:
Rekcja: czego; komu czemu; pod czym
5. »zjednać sobie kogoś; podporządkować sobie kogoś, zniewolić kogoś«:
Rekcja: kogo co
6. przen. »sprzyjać, wspierać«:
Rekcja: komu czemu
2 a. 5:
#

HOŁDUJĄCY
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyM.mhołdujący
żhołdująca
B.nhołdujące
lmst. równyB.nmoshołdujące
1. polit. »składający komuś przyrzeczenie wierności, posłuszeństwa, uznający zwierzchność obcej władzy państwowej, połączoną zwykle ze zobowiązaniami do świadczenia określonych powinności«:
  • – Tam zniszczywszy częstemi podiazdami, Krzyżakom hołduiace [!] mieysca, nieprzerwanym zwycięzkim duktem, dziesięć zamkow y wałem y fossami dobrze opatrzonych, Krzyżakom szturmem odiął [...]. NiesKor II 152.
  • VASSAL [...] WAZAŁ hołduiący komu z Páństwa y kraiu swego. DanKolaDyk II, 566.
  • – Na głos y słowo WKMci niezmazanego Krolewskiego kredytu, rzadkiey y niezwyciężoney klemencyi, ná słowo cney Korony Polskiey y iey starożytney cnoty, instar miraculi wielka część do W.K.M: Państwa, y toż obcemu hołduiąca Hetmanowi, dzisiay cursu extraordinario et supernaturali do łaskawego powraca Nieba, y w nim Serenissimum solem, y prześwietne astra W. K. M: P. M: M: y Rzpltey veneratur. DanOstSwada I, 140-141.
2. »będący wyznawcą czegoś«:
  • – Gdy zá niezbożną myśl/ y mowę bespieczną/ Syn Atlásowny wziął z niey pomstę dostáteczną. Opuściwszy Pálládzie hołduiące kráie/ Sam się miotániem skrzydeł do niebá udáie. OvOtwWPrzem 99.
3. przen. »sprzyjający, wspierający«:
  • – Zadziwuie sie podobno nie ieden po co bysmy takiego, tak gromadno w dom ten Przezacny WMPanstwa przysli, ale ze pod Wieczor, Łacno kazdy domyslic sie moze, ze nie po co inszego tylko probowac sczęscia ktore acz odmienne iest, ze iednak domowi temu statecznie hołduiącze widzim, to sobie po nim obiecowac mozemy ze y nasz w progach domu tego przywitac, y temu ktorego strone trzymamy ręke podac zechce. WilczPam 19.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)