POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło GRODZKI drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło GROF
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 03.03.2016
GRODZIĆ czas. ndk
Słowniki: SStp, SXVI (hasło kanoniczne), Kn, T III, L, SWil, SW, SJP notują
Formy gramatyczne:
grodzić
lp1. os.grodzę
3. os.grodzi
lpm1. os.-m grodził
3. os.grodzieł
ż3. os.grodziła
grodząc
1. »otaczać płotem, stawiać płot lub jakąkolwiek inną przegrodę, coś, co blokuje lub utrudnia dostęp do kogoś lub czegoś«:
Rekcja: co; bez rekcji
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. grodzić komu drogę: »nie pozwalać komuś przejść«
  • ~ Grodzę co [...] grodzić komu drogę. einem den Weg verwehren. couper à qu. le passage, le chemin. T III 420.
przen. przenośnie:
  • ~ Ale gdziesz cnocie grodzić? wszędy tá przechodzi. JurkHym A3v
  • ~ Kto do Gdáńská wiodł szkuty/ á do Brzegá ciołki/ Gotuy teraz ármatę/ ćwicząc lud/ páchołki/ Pospolstwu drog do męstwá niegrodząc/ Ani cnot nowokwitłych swym vrokiem szkodząc/ Szlácheckie to rzemiesło żołnierską się báwić/ Gburom z rolnym nałogiem/ márny zbior zostáwić. JurkWan C3
  • ~ [...] Tyś sam jeden był, któryś mą wszytkiemi Głowę chciał grodzić zewsząd fortunami I serce-ś moje karmił pociechami. BorzNaw 155
2. »o jakiejkolwiek przegrodzie: otaczać, oddzielać jakieś miejsce, krainę zamieszkałą przez dany lud, blokować, utrudniać, zastawiać dostęp do czego«:
Rekcja: kogo co; bez rekcji

GRODZONY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpodmiana złożonaM.mgrodzony
żgrodzona
ngrodzone
»otoczony płotem, przegrodą«:
  • – Stodół 2 po jednym bojowisku, jedna chrustem grodzona z zawarciem, druga w blochy budowana [...]. InwKal I 215.
  • – Przy tymże domku chlewik dla gęsi z chrustu grodzony, chrustem też nakryty. InwKal I 227.
  • – Ogrodzenie około tego podwórza funditus zrujnowane częścią grodzone, częścią nie, zrzębu żadnego [..] InwKal I 358.
  • – Ogród za wsią żerdziami, połową chrustem grodzony, partim konopiami, marchwią zasiany [..]. InwKal I 562.
  • – Podwórze u tych chałup w chrust grodzone, wrota z tarcic i fortka dobre, nowe. InwKal I 696.
  • – Przy tych chlewikach jest ogród stante possessione wjm. dobrodziki grodzony dobrze. InwKal I 727.
  • – Ta stodoła grodzona z chrustu od dołu, alias ściany chruściane wkoło. InwKal I 728.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)