POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło GMERANIE drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło GMIENIAK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 03.03.2016
GMERAĆ czas. ndk
Warianty fonetyczne: GMERAĆ, *GMYRAĆ
Słowniki: SStp (gmerać, gmyrać), SXVI (gmerać, gmyrać), Kn (gmerać), T III (gmerać), L (gmerać, gmyrać), SWil (gmerać, gmyrać, gmérzeć, gmyrzeć), SW (gmerać, gmyrać, gmerzeć, gmyrzeć), SJP (gmerać) notują
Formy gramatyczne:
gmerać
lp1. os.gmerzę
2. os.gmerasz
gmerzesz
3. os.gmerze || gmyrze
lm3. os.gmerzą
gmerają
lpm1. os.gmerałem
2. os.gmerałeś
3. os.gmerał
ż3. os.gmerała
n3. os.gmerało
lpm3. os.gmerać będzie
lp2. os.gmeraj
gmerz
gmerząc
»dłubać, grzebać, szperać, szukać«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. gmerać w roli (sz. zm.): »być rolnikiem«
  • ~ Pyszczé w-zięmi/ ryié zięmię świniá. Rostro sus terram ruit [...] Transfertur et ad homines. Pyszczé/ gmerzé chłop w-roli/ orzé márnié. Rostro [...] rostrare vomere superiora terrae [...]. Kn 904.
  • ~ Dobrze się Káznodziei i z-rolnikámi znáć, co to cáły tydzień w-roli gmeráią, i z-tych może bydź pożytek, i tákowych dusz nie tzrebá opuszczáć [...]. MłodzKaz II, 92.
  • ~ Czyliż to oracze nie máią bydź tylko Sápienci? gmerałeś brácie w-Księgách, gmerz też i w-roli, per bovem, qui terram exarat, designantur sapientes. MłodzKaz II, 95.
  • ~ Gmerze, [gme]rze, [gme]rał. wühlen/ scharren; mären, klauben, puhlen mit den Fingern. fouiller, grouiller, remüer; vermiller, grater comme les poules. § gmerze chłop w roli [...]. T III 389.
troj. gmerać w ziemi (sz. zm.): »być rolnikiem«
  • ~ Ty gmerasz w tey ziemi iáko robak nędzny: Anyoł mieszka w niebie/ w iednym okiemmgnieniu wszytek świát przebieży/ á ty ná wschody nie wnidziesz bez trudu. BirkNiedz 40.
  • ~ Nie to zywot sto lat zyc: sto lat w ziemi gmerac, Mysląc tylko: zeby iak naypozniey umierac zniknąc potym na wieki, w ziemię się zagrzebszy Ieden dzien, ieden sercu wspaniałemu lepszy Co mu Tysiąc lat da zyc, na ziemi a w Niebie szczęsliwe, nieprzezyte, wieki po pogrzebie [...]. PotWoj 178.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • ~ Nie gmeray w onem istem/ by bárziey nie śmierdziáło. Malum bene conditum ne moueas. RysProv IX, 5.
przys.
  • – Diécinne [!] obyczáié/ zábáwy. W piasku gmeráć. Ná lásce iéździć/ etc. KnAd 224.
przen. przenośnie:
  • ~ Málowánem bydź niechcę ná vrzędzie: Iam tu Hetmanem/ ia tu sam chcę rządzić/ Rad vyźrzę kto mi tu w niem gmerać będzie. TasKochGoff 116
  • ~ Czyliż to oracze nie máią bydź tylko Sápienci? gmerałeś brácie w-Księgách, gmerz też i w-roli, per bovem, qui terram exarat, designantur sapientes. MłodzKaz II, 95
  • ~ Nic nie wątpię, żeś czytał, bo choć nic nie wierzą, Czego nie widzą Lutrzy, zawsze w Piśmie gmerzą, Jeżeli je kapustę, wodę pija w rzece, darmo płaci syropy człek chory w aptece. PotFrasz2Kuk II 394
  • ~ [...] á iákom ich ad maiora natos; do wyższey/ godnieyszey wspániálszey stworzył y podniosł kondycyey/ nie gmerząc w nikczemnych świáta tego śmieciách wspaniále po nich depcąc/ vtens hoc mundo, tanquam non vtatur do swego kresu do swey w Krolestwie im zgotowanym Oyczyzny postępowali. BujnDroga 252-253
  • ~ Aleć moiá ciekáwość názbyt w twoich gmerze myślách; w ná twoy Sekret náciera zbyt szczerze. CorMorszACyd 108

GMERZĄCY
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyM.mgmerzący
»dłubiący, grzebiący, szperający, szukający«
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)