POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NIECHAJBY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NIECHĘĆ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 29.12.2012
NIECHBY part.
Słowniki: SXVI, L (; pod: niechać; XVIII), SWil, SW (pod: niech), SJP notują
Słowniki: SStp, Kn, T III nie notują
Formy gramatyczne:
niechby
1. »(w połączeniu z formami czasownika) wyraz pragnienia, aby coś się stało lub nie stało«:
2. »(w połączeniu z formami czasownika) wyraz zgody na zajście jakiegoś zdarzenia«:

NIECHBY
1. »w zdaniu podrzędnym przyzwalającym; =choćby«:
  • Niechby kto przeczył kreskom potężnieyszych/ wszák obaczę/ iezeliby aequalitas wolnego głosu co pomogłá/ gdyby przy niey nie byłá aequalitas sił zárownych y potęgi. OpalŁRoz E3v.
  • – [...] niech naylepsze bedą w każdey repartycyi postánowienia, y nayzbáwiennieysze práwa, nic się utrzymać nie może, tylko przez nie ustaiącą attendencyą; á owszem niechby się znaydowały nayszkodliwsze in statu defectus, nie zászkodzą, byle Rzeczpospolita, subsistat zawsze in sua authoritate [...]. LeszczStGłos 92.
2. »w zdaniu warunkowym; =gdyby«:
  • Niechby tylko zdrowá Krolá byłá Polskiego Pána iego głowá: z łaski iego/ Posłowi wszytkiego dostánie/ Mnieysza to Wezerowá piecza y stáránie. TwarSLeg 54.
  • – A ty wtym domu siedząc bespieczen powiadasz Nie trzeba supplementu niechbyc ieno kiedy Przyszło VPoganina bydz wręku prosiełbys Nie tylko o Supplement ale całe Woysko [...]. OpalKSat 59v-60.
  • – Ale - jak ty chcesz - niechajby zapłacił Swą krwią występek, niechby głowę stracił: Gdzie by się biedna Prakseda podziała, Która tu w obce kraje przyjechała? BorzNaw 199.
  • – Jesz słodko, kwaśno, gorzko: każde to osobno Dobre. Niechżebyć wsiekał cebule w ryż drobno, Niechby wszytko to kucharz dał na jednej misie Miasto jedzenia, rzekłbyś: dlaboga, ckni mi się. PotFrasz4Kuk I 384.
  • – [...] temi złemi słowámi wászemi daiecie wzor i przykład złych mow innym, niechby iedno w-domu niesłycháć było łáiánia náprzykład od biesa, niechby go nie było słycháć w-cáłym mieście, toby, gdyby to słowo wymowił, niktby go nierozumiał, i byłoby to iáko Greckie álbo żydowskie słowo w-uszach tych, co go nierozumieią. MłodzKaz I, 97.
  • Niechby kto nieprzyzwyczaiony wszedł na mieysce obrad naszych, czy mogłby sobie pomyślić, że tam agitur de forte krolestwa; nie widząc ani powagi, ktorą mieć powinno tak zacne zgromadzenie, ani uwagi na rozsądne y pożyteczne zdania, ani konsyderacyi na nie bespieczne przypadki, ktore zewsząd premunt [...]. LeszczStGłos 67.
3. »w zdaniu dopełnieniowym i okolicznikowym celu; =aby«:
  • – [Miller] Do Klasztora záś wypráwił iednego Rayskiego węzá z Polakow mądrego, Człeka powagi godnego y wiáry: Niechby załował Ksiezy: Niechby Stáry Kościoł swą mową wyzwalał z ruiny, Y do poddánia zmyslał im przyczyny. OblJasGór 47v.
  • – [...] znowu tey ustawie przeczyc poniekąd Pompejusz począł; allegując; niechby według zwyczaju Antecessorow przyszedszy do Senatu, o ten urząd prosił [Cezar]. LucChrośPhar 6 nlb.
  • – Geminiusza z tym ordynowali Niechby przez swoie gry y bagatele [...] I Magistratu y u Rzymian chęci Nietracił w wielkiey swoiey niepamięci. ChrośKon 486.
Patrz niechajby.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)