POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NA DORĘDZI drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NA DÓŁ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 07.03.2013
DORĘDZIE rzecz. n
Słowniki: SXVI (pod: na dorędziu), Kn (pod: na doręczu), T III (pod: doręcz), L (XVI-XVII), SWil (pod: doręcze), SW (pod: doręcze), SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.dorędzie
B.dorędzie
Ms.dorędziu
dorędzi
»miejsce tuż obok«:

NA DORĘDZI, NA DORĘDZIU
w funkcji przysłówka
Formy gramatyczne:
»przy sobie, pod ręką; w gotowości«:
  • – Karty, kostki i warczaby na stole postawię. A sam też sobie usiędę na dorędzi kędy, Bo tam beze mnie nie będzie, muszę doźrzeć wszędy. SejmPiek 37.
  • – Ná obchod Páschy/ iesli nie mász ná dorędziu báránká/ pozwolił [Chrystus] koziełká miásto niego. BirkNiedz 590.
  • – W tenże sens był do książęcia Radziwiłła, wyżej pomienionego hetmana Elearskiego, dziękując mu, a prosząc, aby aż do Czech wojsko co najskromniej prowadził; któryby się w tym porządku miał był po cesarskim położyć, ale go nie było na dorędziu. DembPrzew 109.
  • – Ná doręczu/ ná dorędziu/ pogotowiu. [...] In promptu aliquid habeo vel pono [...] Ad manum habeo aliquid [...] In procinctu [...]. Kn 442.
  • – Naprzod, ponieważ Strzelbá káżdego czásu ná dorędziu y pogotowiu być musi, żeby w czas oney mieysce sposobne obeyzrzeć. UffDekArch II, 25.
  • – Przed roieniem mieć te potrzeby ná dorędziu przy pásiece; Przeták ná zerdzi dla zbieránia Pszczoł, kulę dla strząśnięnia, zerdz drugą dla podpárcia przetáka [...]. HaurEk 39.
  • – [...] gdy w gębę mierzą, Chybią a na dorędziu w nos prędzej uderzą. MorszZWierszeWir I 387.
  • – [...] kartę Ewander, którą mu był król dał, złożył i schowała osobno, aby ją miał na dorędziu [...]. LubSArtDąb IV, 2.
  • – [Książę Janusz Radziwiłł] jednych, którzy się bronili i do wojny sposobni byli wyciąć kazał, drugim folgował, ale ze wszystkich dostatków obrać kazał, cerkwiom i monastyrom nie przepusczając, ale co kosztowniejsze rzeczy na dorędziu być mogły zabierając, na ostatek miasto i bramy zapaliwszy. JemPam 88.
  • – [...] że nie miał Eleuteriusz szpady na doredziu tak mu dobrze piescią dał ze wszystkie palce znac było. HistŚwież 181.
  • – Jeżeli piiawki masz na dorędziu, staw kilka za uszy. BeimJelMed 227.
  • – *na doręczu; na dorędziu; pogotowiu. in Bereitschaft; bey der Hand. à main; en main; à portée; à la main. § na dorędziu teraz nie mam księgi; Woysko ma bydź zawsze na dorędziu, tak czasu boiu iako i pokoiu. T III 255.
Patrz doręcze, doręcz.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)