POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło KATOPTRYKA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło KATOWAĆ SIĘ
Data ostatniej modyfikacji: 03.03.2016
KATOWAĆ czas. ndk
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (bez cyt.), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
katować
lp1. os.katuję
2. os.katujesz
3. os.katuje
lm3. os.katują
lpm3. os.katował
ż3. os.katowała
n3. os.katowało
lmmos3. os.katowali
lmzneut3. os.katować będą
katowano
1. »brutalnie, dotkliwie bić, doprowadzając również do śmierci, zadawać cierpienia, torturować«:
Rekcja: kogo co
przen. przenośnie:
  • ~ O prawo, jakoś dobre! Tak długo ubogie katujesz i uciskasz, i gniew Boży na wszytko królestwo wnosisz. SkarPokNad 255
  • ~ [...] Znowu go na krziz srogi swoią złoscią wbiiasz Kiedy wgrzechach pływas gdy się zcnotą miiasz Kiedy grzeszysz smiertelnie srodze go katuiesz Potysiąc kroc barzi go niz żydzi morduiesz. KodKon 85
  • ~ Bo iákoć zá żywotá służyły zastępy rozmáitych dobrodzieystw Boskich/ ták cię też potym zastępy mąk roźlicznych kátowáć będą. StarKaz II, 476
  • ~ [...] Czyli ią [podagrę] Etná z siebie wydáłá, Z ogniem siárczystym by kátowáłá. Członki, junktury moie páliła, Dárłá, wierciáłá, y one mdliłá [...]. CompMed 386
  • ~ Nárzekasz ná mnie, że cię morduię, Strzykam y palę, srodze kátuię [mówi podagra] [...]. CompMed 390
2. przen. »dręczyć moralnie«:
Rekcja: kogo co
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • ~ Grzech zamyślány smákuié/ á popéłniony kátuié. KnAd 277.
przys.
  • ~ [...] die vorgenommene Sünde schmecket/Grzech zamyślony Smákujé, und die vollbrachte henckert/ á popełniony kátuié [...]. ErnHand 459-460.
przys.
  • ~ Roskosz przychodząc smákuié/ álé odchodząc kátuié. KnAd 999.

KATOWANY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpodmiana złożonaM.mkatowany
lmodmiana złożonaM.nmoskatowane
»o człowieku lub części jego ciała: taki, którego się brutalnie, dotkliwie bije, doprowadzając również do śmierci, któremu zadaje się cierpienia, którego się torturuje«:
  • – [...] ktora dusza o swoi[m] nie pomysli kale Dla ktorego moy Iezus iak obelzon cale Patrz człowiecze iako to Iezus przywiązany Leczą członki od kosci tak iest katowany Ey ktosz naydziesz przystanie y zechce biczowac Zechce znowu przez Swięte ciało Sprofanowac [...]. KodKon 142.
  • – W kościách/ ktore ácz nie były pokruszone, ale rozmáicie katowáne [cierpiał Jezus]. BanHist 132.

*KATUJĄCY
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyB.mkatujący
»powodujący ból, dolegliwości fizyczne«:
  • – Kámień nyrkowy srodze kátuiący/ ktory się tám ztąd ruszyć żadną miárą niechce/ dla ciásnych iemu przechodow/ vkłáda: wziąwszy mąki pszeniczney ośm łotow. SyrZiel 932.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)