POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło SKARŻYĆ SIĘ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło SKATULNIK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 02.10.2014
*SKATOWAĆ czas. dk
Słowniki: SXVI, L (XVII-XVIII, pod: Katować), SWil, SW, SJP notują
Słowniki: SStp, Kn, T III nie notują
Formy gramatyczne:
lmnmos2. os.-ście skatowały
skatowawszy
»pobić brutalnie, dotkliwie; bijąc zadać rany, dokonać okaleczeń«:
Rekcja: co
przen. przenośnie:
  • ~ Gdzie włos powiewny spuszczony z głowy, ozdoba szyje alabastrow[éj]? Gdzie piersi, które śnieg celowały? O grzechy, wyście je skatowały, wyście przebiły ręce i nogi i wytoczyły okup tak drogi, wasze Go ostre zraniwszy strzały wznak położyły, Koronę chwały! MiasKZbiór 99

SKATOWANY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpodmiana złożonaM.mskatowany
nskatowane
D.mskatowanego
B.żskatowaną
lmodmiana złożonaD.skatowanych
B.mosskatowanych
1. »brutalnie, dotkliwie pobity, okaleczony, poraniony«:
  • – Epilog. Uczy, ze matka pańska, swietym dowesela, złym do płaczu okazyią bedzie. Widziec w niebie będą swieci, Bedą y wpiekle przekleci Iako Chry[stus] zkatowany Bronił od grzechowy rany Więc spiewąc [!] będą wybrani Słoncem ze wsząd przyodzieni A przekleci: Cierpiec meki Będą narzekac nawieki Amen A M D G Beateq M: V: Venerationem. KodKon 157.
  • – Ty zes, to moie kochanie. Moy oblubience moy Panie Coz to za Lwica sroga. Ciebie ma pociecho droga Tak okrutnie poszarpała. Zem cie załedwie [!] poznała Znam cię iednak moy kochany. same cię wydaią rany. Przyznam ze skatowanego. Wdziecznieysza postac iego To w ciele Swietym Sinosci. są barwą moiey Miłości. KodKon 159.
  • – Woláłáby byłá [panna Diana] áby ią zkátowáną y zránioną tám w Klasztorze nákoniec zostáwili/ á niżeli w dom wprowádzili. OkolNiebo 3.
  • – Co słysząc Miller srodze rozgniewány, A widząc iáko barzo skátowány, Gdy iuz na mękach więcey nie powieda, Dekret mu czyta, y smierc opowieda. OblJasGór 134.
  • – Y nátychmiast bić kazał [król] nágo rozebranych Srodze, ktorych gdy iednák widział skátowánych, Począł w sobie zwierzęcą surowość hámowáć, Y wyrzekł hásło, przestáć zmęczonych kátowáć! DamKuligKról 164.
  • – Nad to zwykł się był [Kasper Drużbicki] rozgami smagać, y dwiema żelaznemi grzebieniami ciało szarpać. Odprawiwszy zaś to święte nad sobą morderstwo, obrazki zwłaszcza Ukrzyżowanego Chrystusa, do zkatowanych y krwią pluszczących członkow przykładał. NiesKor II 93.
2. przen. »udręczony moralnie«:
  • DE'CHIRE', m. DE'CHIRE'E, f. part. adject. Laceratus. Laniatus, a , um. Cic. PODARTY POSZARPANY skatowany strapiony. Estre déchiré de doleur. Lacerari dolore. Cic. *Je suis déchiré de chagrin. Lácerat [!] me moeror meus. *Je suis déchiré par les remords de ma conscience. Me conscientiae stimulant. Cic. Srapiony [!] żałością. *Serce skatowane stargane żalem smutkiem. *Sumnienie skatowane zgryźliwością. DanKolaDyk I, 420.
Patrz POKATOWAĆ.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)