POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BACZYĆ SIĘ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BADACZ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 26.07.2017
BAĆ SIĘ, *BAĆ, *BOJAĆ SIĘ, BOIĆ SIĘ czas. ndk
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
boić się || bać się
lp1. os.boję się || bojem się || boję
2. os.boisz się
3. os.boi się || boi
lm1. os.bojemy się || boimy się
bojem się || boim się
3. os.boją się
lpm1. os.bałem się || bojałem się
-m się bał
2. os.-ś się bał
3. os.bał (się)
ż1. os.bałam się
3. os.bała się || bojała się
n3. os.bało się
lmmos1. os.-śmy się bali
3. os.bali się
nmos3. os.bały się
lpż3. os.będzie się bała
zneut3. os.będzie się bać
lmnmos3. os.będą się bały
zneut3. os.będą się bać
lp2. os.bój (się)
lm1. os.bójmy (się)
2. os.bójcie (się)
lpdw2. os.bójta się
lpm1. os.bałbym się
3. os.-by się bał
bałby się
ż1. os.-bym się bała
2. os.byś się bała
3. os.-by się bała
n3. os.-by się bało
lmmos1. os.-byśmy się bali
3. os.-by się bali
bojąc (się)
bano się
1. »odczuwać strach«:
Rekcja: kogo, czego || bezok.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    Gdy piéska biią/ i léwék się boi/ ábo/ léwék się niéch boi. KnAd 231.
  • (wariant II):
    Gdy piéska biią/ i léwék się boi/ ábo/ léwék się niéch boi. KnAd 231.
przys.
  • Jéden kot stadá myszy się nie boi. KnAd 307.
przen. przenośnie:
  • – Baszty wykowáne Nigdy tákowey twardości niemiáły Iak te, ktore się száty dotykáły Niebieskiey Pani, pod ktorą w pokoiu Stały y namniey nie bały się boiu. OblJasGór 36
2. »czuć respekt przed kim, czym; uznawać kogo, co; słuchać kogo; mieć wzgląd na kogo, co (najczęściej Boga, szatana a. prawo, urząd, osobę wysokiego stanu itp.)«:
Rekcja: kogo, czego
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Kto się ludzi nie wstydzi/ ten się y Bogá nie boi. RysProv C3v.
przys.
  • Więcey się chłop tego boi/ co bespiecznie w kroku stoi. RysProv I4v.
3. »nie chcieć mieć z kim, czym do czynienia, unikać kogo, czego, starać się zapobiec czemu«:
Rekcja: kogo, czego || bezok. || zd.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • málé ma probowáć/ kto się boi szkodowáć. KnAd 536.
przen. przenośnie:
  • – Nie przeto-ć wiążę ręce przez to ziele, Że mi z nich w serce ślesz postrzałów wiele: Nigdy się piersi me nie będą bały Twych smacznych razów i twej słodkiej strzały. MorszAUtwKuk 41
4. »spodziewać się czegoś, przeczuwać coś niepomyślnego«:
Rekcja: czego || o co || zd.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Czásu pogody/ boy się wiélkiéy wody/ ábo náwałności. KnAd 122.
przys.
  • Głodny kiiá się nié boi. KnAd 246.
przys.
  • Idąc do woytá/ obá się boytá. RysProv C2.
przys.
  • – Nié potka cię to. Nié boy się nie będziész doktorem/ woiéwodą/ biskupem. KnAd 640.
przys.
  • Boiąc się Wilká do lásá nie iść. RysProv A2.
przys.
  • Bać się trzébá trzcinié/ Gdy wiátr dąb wywinié. KnAd 8.
5. »troszczyć się, martwić się o kogo, co«:
Rekcja: o kogo, o co || zd.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Czégo więc bárdzo pragniémy/ o to się bárdzo boiemy. KnAd 127.
6. zwykle zaprzeczone »być nieodpornym, nieprzyzwyczajonym do czego, podatnym, wrażliwym na co«:
Rekcja: czego
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • W dzień Symoná Iudy/ boi się koń grudy. RysProv Kv.
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. o grzbiet się bać:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Kto dobrze broi/ śmierci się nie boi. RysProv VI, 7.
przys.
  • Ten kto zle broi zawsze się boi kazdy go strach piecze. MikSil 86v.
przys.
  • Boy sie Na koniu Błagac na osiełku siedzące[go]. HerbOr 414.
#

BOJĄCY SIĘ
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyM.mbojący się
B.żbojącą się
N.mbojącym się
lmst. równyM.mosbojący się
D.bojących się
C.bojącym się
B.mosbojących się
»czujący respekt przed kim«:
  • – Azaż Job nie był spráwiedliwy y boiący się Bogá? SpInZąbMłot 436.
  • – Wznidzie wam boiącym się imieniá moiego słońce spráwiedliwości, y zdrowie na skrzydłách iego. KorRoz 84.
  • – Szláchcic pobożny y Bogá się bojący słowo Boże y Urząd Káznodzieyski ma w uczciwości. GdacPan 124.
Autor: PK
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)