POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło ABDANK drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło ABDANKOWANIE
Data ostatniej modyfikacji: 29.03.2015
ABDANKOWAĆ czas. ndk
Słowniki: L (XVII-XVIII), SWil, SW notują
Słowniki: SStp, SXVI, Kn, T III, SJP nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1623
Formy gramatyczne:
abdankować
lp1. os.abdankuję
lm3. os.abdankują
lpm2. os.abdankowałeś
3. os.abdankował
lmmos3. os.abdankowali
abdankując
abdankowawszy
abdankowano
1. »dziękować za służbę, zwalniać ze służby wojskowej«:
Rekcja: kogo, co
2. »zwalniać, odprawiać, wyrzucać kogo«:
Rekcja: kogo; od kogo, od czego, czemu
przen. przenośnie:
  • ~ Toć rzeczywista/ że tu nie trzeba żalu przytáczáć. Jákoż go y przytaczáć; musiáłbym tu bowie[m] y Boskim y politycznym praeceptom nieco ábdankowáć. WojszOr 362
3. »opuszczać co, żegnać się z czym«:
Rekcja: czemu
#

ABDANKOWANY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpodmiana złożonaM.mabdankowany
lmodmiana złożonaM.mosabdankowani
D.abdankowanych
1. »zwolniony ze służby wojskowej«:
  • – Odliczywszy tedy Elearowie w Schlawie żołd, i cesarzowi j. m. przez komisarze jego podziękowawszy, po niewypowiedzianem na sławę wszystkiemu narodowi polskiemu w rzeszy zarobieniu, z sławą w Schlawie abdankowani, z tąż sławą wyszli z Schlawy po czwartej niedzieli adwentowej. DembPrzew 126.
  • – Toż żołniérstwo, albo część jaka swowolniejszych, od kompanii odłączywszy się, gdy na gościńcu kupcali, cudzoziemcali zwalizują [!], a bywa to bardzo często, przepadło, więc i abdankowanych pospolicie w tamtym kącie jest zawsze dosyć. PacOb 51.
  • – I teraz, którzy zostawają w służbie, aby po zapłaceniu abdankowani byli. AktaKrak II/2 504.
  • – Siedm z Regimentow ábdánkowánych pozwolone są Cesárzowi ná woynę Turecką. MerkPol 150.
  • – Do tego czasu siedzi w więzieniu więcey niż 400. osob dla opisáney przedtym Conspirácyey przeciwko Krolowi; ktora że zpráktykowána iest od ábdánkowánych Zołnierzow/ przeto zákazánie wyszło áby żaden z nich nie ważył się przystąpić do tego Miástá blisko ná 20. mil tutecznych. MerkPol 83.
2. »odprawiony, zwolniony, wyrzucony«:
  • – Ieden Anyoł nád pewną gromadą obrány Anyołow zá stárszego, Lucifer názwány, Niemáiąc żadney sobie z przyrodzenia złości Dáney od Bogá, ale stworzony w śliczności Będący do wszelkich Cnot, przyszedł dobrowolnie Do tey śmiáłości, y ták wyniosł się swawolnie, Ze powstał przeciw Bogu y konfederatem Boskim został, chcąc Mu bydz rownym dumą brátem. Z tey przyczyny z ordynku swego rugowány, Y z łaśki [!] y z godności iest ábdánkowány: [...]. DamKuligKról 42.
Autorka: KS
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)