POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło SAKRAMENCKI drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło SAKRAMENTKA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 28.08.2014
SAKRAMENT rzecz. m
Słowniki: SStp, Kn, L, SWil, SW, SJP notują
Słowniki: SXVI (? ), T III (? ) nie notują
Formy gramatyczne:
M.sakrament
D.sakramentu
B.sakrament
N.sakramentem
M.sakramenta
D.sakramentów
B.sakramenta
N.sakramentami
Ms.sakramentach
Etymologia:
łac. sacramentum 'uświęcenie'
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. benedykcyja Najświętszego Sakramentu:
troj. administracyja sakramentów:
troj. sakramenta administrować:
troj. administrowanie sakramentów:
troj. kościelne sakramenta:
troj. sakrament Najświętszy (sz. zm.):
  • Sákráment Naświetszy/ [...] Eucharistia [...]. Kn 976.
  • – Jest bowiem Naświętszy Sakrament [...] iako Apteka iakaś pełna/ maści/ oleiow/ balsamow/ y zapachow drogich/ ktoremi leczy rany sumnienia naszego. StarKaz II, 41.
  • – Chrystus Pan [...] do nas to Kapłanow wszytkich mowi/ abysmy sami godnie do ołtarza iego świętego przystępuiąc/ godnym tylko [...] ten Naświętszy Sakrament rozdawali/ nie iawnym lichwiarzom/ cudzołożnikom/ abo tyranom/ ktorzy do Kommuniey świętey/ tylko dla obyczaiu przystępuią/ aby sie nie zdali bydź Heretykami niezbożnymi/ abo niewiernymi Atheuszami. StarKaz II, 52.
  • Najświętszy Sakrament bierzemy/ nie tym affektem y umysłem abysmy nim posileni/ iako Zbawiciel nasz dla nas y w nas; tak y my w nim y dla niego żyli; ale pono często żebysmy albo ludzkim oczom/ albo [...] prożney o nas opiniey dosyć uczynili. BujnDroga 238.
  • – 5-to, [czart] na wspomnienie rzeczy świętych, vg Imienia JEZUS, MARYA, na obecność Relikwii; Obrazów, wody święconej, dopieroż na obecność Ś. Ewangelii, Najświęt: Sakramentu, wszystek trzęsie się, wrzeszczy; ChmielAteny I !!!.
  • – W tey tu Bazylice [S. Mariae Majoris] te są Swięte raritates. 1. Złobek Pana Iezusa, ktoremu wspaniałą podziemną Sixtus V. Papież ffundował [!] Káplicę á na wierzchu Tabernaculum ná Nayświęt: SAKRAMENT z brązu wielkim sumptem, ktore 7. Aniołow trzyma. ChmielAteny II 110.
  • – Tu głowne są Relikwie: Laska cudotworna Moyżeszowa, Rozga Aaronowá: W Podziemney Kaplicy jest Stoł kwádrzasty ná ktorym Zbawiciel nász ostatnią iadł Wieczerzę y Nayśw: postanowił Sakrament od S. Heleny przysłany. ChmielAteny II 110-111.
  • – Obywatele tameczni [Torunia] Akatolicy, Nayświętszy SAKRAMENT w Processyi nie uszanowali. ChmielAteny II 321.
troj. sakrament wieczerzy Pańskiej:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. administrować sakrament (sz. zm.):
  • ~ Máią ci Zakonnicy facultatem [...]/ że im wolno Párochie trzymáć/ y Sákrámentá administrowáć. PruszczKlejn 60.
  • ~ Sam [ks. Firley] tedy nayliższym Sakramenta administrował, do chorych iezdził, lubo w starganym latami y pracami zdrowiu. NiesKor II 161.
Autorka: MBM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)