POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło AD drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło ADAMANT
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 30.05.2017
ADAM rzecz. m
Warianty fonetyczne: ADAM, JADAM
Słowniki: L (XVI – XVIII), SWil, SW notują
Słowniki: SStp, SXVI, Kn, T III, SJP nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1
Formy gramatyczne:
M.Jadam || Adam
D.Adama
C.Adamowi
B.Adama
N.Adamem
Ms.Adamie
W.Adamie
1. bibl. nazwa osobowa »pierwszy człowiek stworzony przez Boga, mieszkaniec raju; wizerunek tego człowieka«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Y nam ma być wdzięczne to magnificat, to fiat; było wszytkim Swiętym záwsze/ miánowicie Woyciechowi ś. ktorego słuchamy co dáley śpiewáć będzie. Adámie/ ty Boży kmieciu/ Ty siedzisz u Bogá w wiecu/ Domieść nas swe dzieci/ Gdzie kroluią iuż święci. BirkOboz 14.
2. przen. »o Chrystusie«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. adam niebieski:
troj. adam nowy (sz. zm.): »Jezus Chrystus«
  • – Ieszcze nie puścił się świata ktory ustawicznie trapi pokusami swoimi. Ale wierzę iż miał na oczach swoich y nowego Adama Chrystusa Pana Adama niebieskiego. Adam nowy Chrystus. nazwanego także kmieciem od Proroka: Czemuż to Panie, będziesz iako kmieć na ziemi? BirkOboz 15.
troj. wtóry Adam (sz. zm.):
  • – Bo jako z boku Swego otroku Ewa jest wzięta, Tak też z wtórego Adama tego Cerkiew prześwięta. KochChrysTur 102.
  • – Przez łáskę Páná Christusowę, y zásługę śmierći iego, bywamy wyáwieni od grzechu pierworodnégo, á iáko śmierć przez pierwszégo Adámá pánowáłá, ták przez wtórégo żywot, y spráwiedliwość. BW Rz 5 streszcz.
3. przen. »o człowieku«:
a) »o mężu, małżonku«:
4. nazwa osobowa »imię męskie«:
Autorka: KS
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)