POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło ARK drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło ARKABUZ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 08.05.2008
ARKA rzecz. ż
Słowniki: SStp (archa), SXVI, L (XVI), SWil, SW, SJP notują
Słowniki: Kn, T III nie notują
Formy gramatyczne:
M.arka
D.arki
B.arkę
N.arką
Ms.arce
W.arko
B.arki
Etymologia:
łac. arca
1. »święta skrzynia,w której Żydzi przechowywali tablice dekalogu dane przez Boga Mojżeszowi«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. arka Pańska:
troj. arka Boża (sz. zm.):
  • – Przed Arką oną złotą zasłona była z szkarłatu [...]: przed Arką Bożą Panną naświętszą/ szczyro złota zasłona ta wisiała poślubienia/ y małżeństwa. BirkNiedz 61.
  • – Miewał grzeszne kapłany, miewał niedowiarki Stary zakon, wżdy Bożej słudzy byli arki. PotFraszBrück I 516.
troj. arka przymierza:
przen. przenośnie:
  • Arka postanowiona od Azotyczykow przy bałwanie Dagonowym. KalCuda 208
  • Arką nowo-zkonną, wspanialsza jest Panna [Matka Boska], W niej Bóg taił się, W tamtej tablica a manna. KochOgrTur 149
  • Arko [do Matki Boskiej], niechaj się wznoszą Jordanowe wody, Ty od wód świata żadnej nie poniesiesz szkody. KochOgrTur 56
2. »statek Noego«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. arka Noego:
przen. przenośnie:
  • – Ciebie w swym czasie Noem nazwę śmiele, Gdyś w Arce cudny uczynił porządek [do biskupa Załuskiego]. DrużZbiór 476
  • – Ta jedna jest dla Ojczyzny zbawienna arka [sejmy]. KonSSpos 164
  • – Nie świniami Korab swoy ani ziemiopłazy, ładuy: grzechy to znaczy [...] Owieczki y Baranki niechay się prowadzą. Te tylko w niebo, insze do ieziora siarki, Bo do ofiar nie uydą, wezmą z tobą z Arki. PotPocz 135
3. »przen. wiara, tradycja«:
4. »tytuł dzieła religijnego«
5. »relikwiarz«:
Autor: PK
wyświetl dyskusję na temat hasła (1 wiadomości)