POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło GÓRNY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło GÓWNO
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 25.05.2017
GÓRA rzecz. ż
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.góra
D.góry
C.górze
B.górę
N.górą
Ms.górze
M.góry
D.gór
B.góry
N.górami
Ms.górach
1. »wzniesienie terenu odcinające się od niżej położonego otoczenia«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. góra nadmorska; góra namorska; góra nad morzem: »wysoki przylądek, cypel; wysoki przylądek, cypel; wysoki przylądek, cypel«
troj. albańskie góry:
troj. atlantowa góra:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Bębęn zá gorą ábo w lésié coś wiélkiego/ choć iák cébrzyk wiélkość iego. KnAd 1055.
2. »część czegoś położona wyżej od pozostałych; wyższa część budynku; przestrzeń znajdująca się nad czymś«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. idzie wzgórę cena (sz. zm.): »coś drożeje«
  • Idzié wzgorę cená zboże. v. Drożéié. Kn 240.
  • Cená wzgorę idzié [...] Crescit pretium rerum venalium. Kn 61.
fraz. górą chodzić:
fraz. do góry: »w kierunku prostopadłym do powierzchni ziemi; wysoko; wyżej«
fraz. ku górze: »w kierunku prostopadłym do powierzchni ziemi; wysoko; wyżej«
fraz. na górę: »pod prąd, w górę rzeki«
fraz. w górę pójść: »o pieniądzach, kruszcach: zwiększyć, podnieść swoją wartość«
fraz. wziąć górę (nad kimś): »zdobyć nad kimś przewagę; mieć wyższość«
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • oliwa w wodzie do gory idzie. das Oel steiget im Wasser in die Höhe. quand l'huile est mêlée avec de l'eau, l'huile surmonte toujours. T III 401.
przys.
  • Głaszcz ty kotowi skorę/ á on ogon w gorę. RysProv IV, 4.
3. »kopalnia«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. góra kruszcowa: »kopalnia rudy metalu«
troj. góra złota (sz. zm.): »kopalnia złota«
  • – Má ten Potentat złote gory w Mácedonii, w Węgrách ná gránicach Bulgaryi, srebrne gory w Grecyi. ChmielAteny II 489.
  • – BOGACTWA tego Monárchy niezmierne z relácyi Missionárzow y rożnych Peregrynántow. Iedni twierdzą, że má Mogol 1500. Millionow Intráty: Herbertus dowodzi, że liczy ná rok Prowentow dwá kroć sto piećdźiesiąt tysięcy Millionow Tálerow bitych. Má złote gory, kámienię drogie z Bengali. ChmielAteny II 590.
  • – gora kruszcowa; gora złota, śrebrna. T III 400.
troj. góra srebrna (sz. zm.): »kopalnia srebra«
  • – Má ten Potentat złote gory w Mácedonii, w Węgrách ná gránicach Bulgaryi, srebrne gory w Grecyi. ChmielAteny II 489.
  • – gora kruszcowa; gora złota, śrebrna. T III 400.
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Z klechy Pleban/ z chłopá Pan/ z niedołęgi żołnierz. łzi gorę wybijają. ŻabPol A2.

GÓRA
składnik nazwy geograficznej
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. Alpejskie Góry (sz. zm.):
  • – PADUS vulgo PO; od Grekow Eridanus nazwany, inaczey PHAETONTIS FLUVIUS, Jasna Swiata Rzeka, bo Faetonta Syna Febusowego upádkiem z Nieba obiaśniona Z łona Vezuli, albo Vezus wierzchołka iednego Gor Alpeńskich płynąca. ChmielAteny I 563.
  • Alpeyskie gory, Alpy plur. die Alpen. les Alpes T III 5.

GÓRY
składnik nazwy geograficznej
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. beszkiedzkie Góry (sz. zm.):
troj. góry Chorwackie: »Góry Dynarskie?«
Autor: WG
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)