POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BAŁWOCHWAŁNIA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BAN
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 31.01.2017
BALSAM rzecz. m
Warianty fonetyczne: BALSAM, BALZAM, BAŁZAM, *BAŁSAM
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.balsam || balzam || bałzam
D.balsamu
B.balsam || balzam
N.balsamem || bałzamem || bałsamem
M.balsamy || bałzamy
D.balsamów
B.balsamy
N.balsamami
Etymologia:
łac. balsamum
1. bot. »drzewo lub krzew podzwrotnikowy z rodziny osoczynowatych (Burseraceae), balsamowiec (Commiphora) wydzielający aromatyczną żywicę, sok; żywica tej rośliny (Balsamum)<<«:
2. bot. »roślina zielna o silnej woni, bazylia pospolita; Ocimum basilicum«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. balsam polski:
3. »olejek o aromatycznym zapachu stosowany do celów leczniczych, kosmetycznych i kultowych, do namaszczania i mumifikowania zwłok; może także wonna wódka«:
przen. przenośnie:
  • – Jeźli nas pomyślności Smaruie balsamem [fortuna], Brykamy, nieczuięmy ciężaru pod tramem. DrużZbiór 127
  • – O słodkie imię, a miedzy imiony imię, przez które świat jest wybawiony! balsam pociechy, imię JEZUS wieczny, a ten szczęśliwy, z kim ON jest obecny. MiasKZbiór 66
  • – [...] kościoły buduią y funduią/ drogi ná ten czás bálsam ná głowę Páná Chrystusową wylewáią. StarKaz II, 398-399
  • – Potem krwawym broczy [Jezus] ziemię: Balsam rozrzutney wonności, z którego. chociaż żelazem jeszcze nie nacięty, Perfumy cieką i olejek święty. MorszAUtwKuk 219
Patrz bazylija.
Autorka: DA
wyświetl dyskusję na temat hasła (8 wiadomości)