POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło ASPARAGA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło ASPER
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 08.07.2017
ASPEKT rzecz. m
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.aspekt
D.aspektu
B.aspekt
N.aspektem
M.aspekty || aspekta
D.aspektów
B.aspekty
N.aspektami
Ms.aspektach
Etymologia:
łac. aspectus
1. »konstelacja, układ gwiazd, planet na sferze niebieskiej, według astrologów przypisany danemu człowiekowi w chwili narodzenia i mogący wpływać na jego losy oraz na bieg wydarzeń na świecie; także horoskop, prognostyk sporządzony na podstawie danej konstelacji«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. zły aspekt (sz. zm.):
  • – To też pilnie obaczaiąc [zbierać nasienie]/ żeby Venus na mieyscu sposobnym/ a od Aspektow złych wolna była. SyrZiel 155.
  • – Zaczym czyli dobry, czyli zły Aspekt, czyli kwadra, Now, albo Pełnia [...] gdy gwałtowna choroba przymusza, bespiecznie puścić się ma [krew]. CompMed 34.
troj. dobry aspekt (sz. zm.):
  • – Te [wody rzeczne] bywaią do vżywania dobre/ ktore [...] Aspekt niebieski przy wypływaniu swem/ iako to Astrologowie nazywaią/ dobry y szczęśliwy maią. SykstCiepl 39.
  • – W Niebie gdy pod dobrym aspektem conjunctiones bywaią, spodziewać się z tąd dobrych effektow na ziemi. DanOstSwada II, 1.
troj. czwartaczny aspekt:
troj. aspekt przeciwny (sz. zm.):
  • – Odwłoczenie bowiem puszczenia [krwi] dla przeciwnych aspektow, wielom ruinę w zdrowiu przynosi. CompMed 34.
  • – Aspekta [...] Przeciwny. DuńKal B.
troj. aspekt szesny:
troj. [Aspekt] potrójny:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Mądremu zawsze na wszystko dobry aspekt. KnAd 462.
przen. przenośnie:
  • – Na Gwiazdę w Herbie, Wiśniowieckich Xiążąt. Nowy Aspekt Polacy, na Niebieskie Domy, Y nowa wszedszy Gwiazda, mięsza Astronomy. PotPocz 37
  • – Na Palemonskim iasnieiąc Firmamęncie Przeborowskich Piramidy fortunne aspekty tey oyczyznie dotąd sprawuią. MikSil 221v
2. »widok, wygląd, obraz«:
przen. przenośnie:
  • – Niech się zrzenice topią, pocą skronie Do ostatniego lat moich aspektu, Ktore, pokim żyw, twey szczegulney chęci; Y nieustanney poświęcam pamięci [do zmarłej żony]. ChrośTreny 66
3. »cel artyleryjski«:
Autor: PK
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)