POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło AKSYJOMAT drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło AKTEON
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 30.08.2016
AKT rzecz. m
Warianty fonetyczne: AKT, ACHT
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L, SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.akt || acht
D.aktu
C.aktowi
aktu
B.akt
N.aktem
Ms.akcie
M.akta
akty
D.aktów || akt
C.aktom
B.akta
akty
N.aktami
Ms.aktach
akciech
Etymologia:
łac. actus
1. »czynność publiczna szczególnej wagi, uroczystość państwowa, rodzinna, religijna, ceremonia«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. akt pogrzebowy (sz. zm.); akt pogrzebny (sz. zm.); akt żałobny (sz. zm.); akt żałosny (sz. zm.); akt funeralny; ostatni akt; smutny akt:
  • – Potym połog nastampi niebogi, zaczym musiałby się ten Act pogrzebowy zewlec asz do Pułroku. OpalKListy 78.
  • Pogrzebowy Akt na dzień 26 Kwietnia w-Kościele Lubaszkim złożyliśmy. PisMów II 306.
  • – TURKUS [...] po Akcie pogrzebowym y Fortunie Nieboszczyka dysponowaney innemu dostał sie Panu, znowu wesołość y całość miał przywroconą. ChmielAteny I 561.
  • – Dysponuię drogę moię na Częstochową [...] wczesnie wyiachawszy abym wczesnie stanął wKrakowie to iest ante 20 Iuny w ktory dzien pogrzebnemu Actowi naznaczony. OpalKListy 166.
  • – Co się tknie Aktu tego Pogrzebnego/ chętnie się rad na czas naznacżony [...] stawię. DobrPol II, 198. DobrPol II, 198.
  • – Do tego Aktu żałobnego Pokrewni y Przyjaciele bliscy słusznie zaproszeni być muszą. DobrPol II, 194.
  • – Sciany Kościelne począwszy od Ołtarza Obiciem axamitnym czerwonym z Herbami [...] Skolligowanych Domow piekną żáłobnemu Aktowi czyniły apparencyą. GazPol 1735/75, 4 nlb..
  • – Krewni [...] te mu [Zygmuntowi III Wazie] Ostatnią posługę z Serdecnym zalem oddaią y WM Swym Msci P. Zemną pospołu Uniżenie dziekuią, Ze Się WM na ten akt Załosny Stawieli. HerbOr 306.
  • – Nazaiutrz była Msza spiewana, tak się ten załosny act skonczył bez stipy. VorLetSkarb 181.
  • – Wszyscy ią [Fascelę] godną srogiey smierci czynią, Y w zgromadzeniu wszytkich Łotrow walnem, Miec ią [śmierć] naAkcie będzie funeralnem. PotSyl 87-88.
  • – Imosc WM MM. P. za ten ostatni acht oddany podziekowawszy Na załobny chleb zaprasza spodziewaiąc się ze zalu tego Nieco swoią przytomnoscią uskromic y Umitigowac będą mogli. HerbOr 393.
  • – Na tym smutnego aktu dzisieyszego placu stanąwszy, zkądbym mowę moią zaczął, nie znaiduię zgoła, czy żałować mam straty zmarłego Siestrzeńca mego [...] czy utrapionego [...] Rodzica cieszyć. DanOstSwada VI, 11.
troj. akt weselny (sz. zm.):
  • – Przy Akciech weselnych, iáko v nas ták y v Pogan,łożnicá bywałá dla stádłá nowego. OvOtwWPrzem 38 marg..
  • – O tym na wszytkich Aktach weselnych Piesni y Himny skłądano spiewano. PotPrzyp 11.
  • – Ciebie tez węselnego aktu uczynięmy uczęsnikięm. PasPam 77.
  • – Kuchmistrz [...] powinien [...] vmieć też zażyć czasu Weselnemu Aktowi służącemu/ y Pogrzebowemu. CzerComp 92.
  • – Przyiechał ImPan Sędzia Bracławski Marykoni obliguiąc abysmy byli na akcie weselnym Iego Corki. SapADiar 132.
  • – Tak więc bywa w tych ordynaryinych Weselnych Aktach, ześmy zwykli od Kandydatow Naszych perorować wysokie im przysposobiaiąc Elegia. DanOstSwada II, 5.
troj. akt sejmikowy; akt sejmiku:
troj. akt elekcyjej; akt electionis:
troj. akt koronacyjej:
troj. akt wjazdu króla:
2. »czynność, czyn, dzieło; zdarzenie«:
3. »modlitwa; czyn o charakterze religijnym«:
4. prawn. »czynność prawna, sprawa; dokument urzędowy będący jej efektem; w lm: zbiór dokumentów«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. akta grodzkie:
troj. akta miejskie:
troj. akta trybunalskie:
troj. akta ziemskie:
troj. akt darowizny:
troj. akta duchowne:
troj. akta graniczne:
troj. akt prawa:
troj. akta radzieckie:
troj. akt rokoszowy:
troj. akta Rzeczypospolitej:
troj. akta synodowe:
troj. akta kapturowe:
troj. akta komisarskie:
troj. akt Konfederacji Generalnej:
troj. akta publiczne:
troj. akta Stanów:
troj. akta wieców walnych:
troj. akta zapisowe:
5. »część utworu dramatycznego«:
przen. przenośnie:
  • – Sczodrobliwy Piaście Krolu Polski/ iuż po iednym akcie muzyka zagrawa. WojszOr 210
6. »przejaw, objaw czego, funkcja«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. akt rozumu:

AKTA nmos blp
»dzieje pisane, kroniki«:
  • Akta/ vide Dzieiow księgi. Księgi publiczne. Kn 5.
  • – Tak kiedys czynieli swieci Apostołowie iako Acta swiadczą. OpalKSat 108.
  • Akta; dziejów księgi. Jahr-Bücher, Geschichts-Bücher. les Annales. T III 4.
Autorki: TS, KS
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)