POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BAWIĄCY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BAWIĆ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 22.02.2016
BAWIĆ SIĘ czas. ndk
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
bawić się
lp1. os.bawię się
2. os.bawisz się
3. os.bawi się
lm1. os.się bawiemy
2. os.się bawicie
3. os.bawią się
lpm1. os.bawiłem się
-m się bawił
3. os.bawił się || bawieł się
ż3. os.bawiła się || bawieła się
n3. os.bawiło się
lmmos1. os.bawieliśmy się
-śmy się bawili
2. os.-ście się bawili
3. os.bawili się || bawieli się
nmos3. os.bawieły się || bawiły się
lpm1. os.będę się bawić
będę się bawił
3. os.będzie się bawił
ż3. os.się będzie bawiła
lmmos1. os.się będziem bawić
lp2. os.baw się
lm1. os.bawmy się
2. os.bawcie się
lpm1. os.bym się bawił
2. os.byś się bawił
3. os.by się bawił
lmmos3. os.by bawili się
lpm3. os.by był się bawił
bawiąc się
bawiwszy się
1. »zajmować sie czym, parać się czym, trudnić się czym, poświęcać czas na co; służyć komu albo gdzie«:
Rekcja: czym, kim, w czym, przy kim czym, z kim czym, na czym, po czym, (o)koło czego
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. marsowem bawić się cechem:
  • ~ Sam to przyznał Chodkiewicz Ktory iak się Marsowem począł bawic Cechem Nigdy tak wielkich, nigdy z tak ogromnem Echem sztuk ognistych, nie widział. PotWoj 73.
fraz. domem się bawić:
fraz. bawić się cielesnością:
fraz. kuflem się bawić:
fraz. się bawić obłudą:
fraz. agitacyją się bawić || agitacyją sobie zrobić: »zażywać ruchu«
  • ~ Niech tego chory co dzień zażywa, a przytym po zażyciu, niech się bawi agitacyą. CompMed 312.
  • ~ Z tego konfektu [...] trzy razy na dzień, na koniec noża raz albo dwa wziąwszy [...] dawać możesz, po ktorym niechay sobie dobrą agitacyą zrobi. BeimJelMed 164.
fraz. marsem się bawić: »wojować«
  • ~ I na tego [niedźwiedzia] przymioty kto się zapatruie Pewnie Szykow zdaleka nigdy nielustruie [...] krew toczy y Marsem się bawi. PasPam 270.
fraz. bawić się (z) kim: »uprawiać nierząd, oddawać się rozpuście«
  • ~ Nie bawią się z niewiastami spolkuiąc z nimi [członkowie konwentów kapłanów Peguinów]. BotŁęczRel IV 136.
  • ~ Miała [Brzeska] Spierszym mezem kilka dziewek taktesz bauielysie kto zaplacieł. TrepNekLib 41.
  • ~ Zona [...] [Falickiego] bauieła sie roznemi mesczyznami. TrepNekLib 84.
  • ~ Iako to te Wdowy na nowinkach wszystkie zwłaszcza co się Iezuitami bawią. OpalKListy 475.
  • ~ Gachami sie nie bawic z tego nic nie bedzie. OpalKSat 73v.
  • ~ [Venus] dla niego [Adonisa] ogrody barzo kosztowne sadzic wCyprze kazała kędy się znim bawiła. PotPrzyp 13v.
fraz. się w domu bawić:
fraz. się poduszką bawić:
fraz. nieprawdą się bawić:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • ~ W Maiu się rodził/ Harpakiem się bawi. RysProv XVII, 6.
przys.
  • ~ Co kto dobrze umie/ tem się rad bawi. KnAd 93.
przen. przenośnie:
  • ~ Oczy okrutne i nielutościwe, [..] Szkodzicie, Krwawym się mordem bawiąc i zabojem, choć z gniewem, chociaż wejrzycie z pokojem. MorszAUtwKuk 278
  • ~ Nie ujdziesz skargi Na nic twe śliczne wargi, Że się bawią widomym zabojem; Drugi raz gęby Dawaj jak przez zęby. MorszAUtwKuk 288-289
  • ~ Ia zaś tym się szczycę od Przodkow moich, że Panu y Oyczyznie, nie fortunie służyli, [...]. Kiedy iuż tedy tak fatis destinatum, żebym się tym Orlim bawił polem, wprzod starać się o to będę, żeby ten Ptak moy dziczyzny swoiey pozbył przez pracowite niespanych nocy na usłudze WKMci trudy. DanOstSwada I, 141
  • ~ Rybitwow Pan obierał, żeby Bożym słowem, Apostołowie ludzkim bawili się łowem. PotFraszBrück I I, 439
2. »przebywać gdzie albo z kim, przestawać z kim, mieszkać gdzie, zatrzymywać się czasowo gdzie«:
Rekcja: kim czym, w czym, z kim, przy kim czym, między kim czym, za czym, po czym, pod czym, nad czym, u kogo, (o)koło kogo czego, wkoło czego
przen. przenośnie:
  • ~ Życzył bym ia/ aby y człowiek gdy w grzechowe sidła padnie/ nie bawił się w nich wiele. KalCuda 273
3. »zwlekać, ociągać się, tracić czas, guzdrać się, marudzić, pozostawać gdzie zbyt długo; rozwodzić się nad czym«:
Rekcja: na czym, przy kim czym, z kim czym, nad czym, czym, w czym, koło czego
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. rzeczą się nie bawiąc:
fraz. nic się nie bawiąc || nie bawiąc się: »od razu, natychmiast, nie czekając«
  • ~ Nie bawiąc się tedy Hrabia / iechał do domu. SpInZąbMłot 35.
  • ~ Nic się nie bawiąc ruszył się [wojewodzic wileński] z Maiętnosci swych Litewskich w Kray Ruski. PiasRel 15.
  • ~ Doszedł go [wodza floty tureckiej] Emir od Porty áby záraz z Galerámi do Konstántynopolá się wrocił / iákoż / nic się nie báwiąc / vczynił. MerkPol 54.
  • ~ Nie bawiąc się wszyscyśmy posnęli, A sen na oczy barzo smaczny wzięli. BorzNaw 102.

BAWIĄCY SIĘ
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyM.msię bawiący
nbawiące się
D.żsię bawiącej || się bawiący
nsię bawiącego
B.msię bawiącego
żbawiącą się
N.msię bawiącym
lmst. równyM.mosbawiący się
nmossię bawiące
D.bawiących się
C.bawiącym się
B.mosbawiących się
1. »zajmować sie czym, parać się czym, trudnić się czym, poświęcać czas na co; służyć komu albo gdzie«:
  • – Inne affekcye ktore się wiążą przy tey chorobie nie opisuią się dla przedłużenia, albowiem bawiący się kuraciami, wiedzą iako im radzić. PromMed 81.
2. »przebywać gdzie albo z kim, przestawać z kim, mieszkać gdzie, zatrzymywać się czasowo gdzie«:
  • – Prosię dwu Niedzielne/ nie w barłogu y gnoiu/ ale na ochędożnym mieyscu bawiące się iest zdrowe/ y choremu go zażyć nie zawadzi. HercBan 30.
  • – ZIMORODEK, Alcyon, álbo Alcedo, większy od Wrobla Ptak, z granatowa szafirowy zwierzchu, z podspodu ponsowo białáwy, przy wodách się bawiący [...]. ChmielAteny I 519.
Patrz BAWIĆ.
Autorka: DL
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)