POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło AKADEMICZNY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło AKADEMIK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 23.02.2015
AKADEMIJA rzecz. ż
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.akademija
D.akademijej || akademii
C.akademijej || akademii
B.akademiją
N.akademiją
Ms.akademijej || akademii
M.akademije
D.akademij || akademijej
C.akademijom
B.akademije
N.akademijami
Ms.akademijach
Etymologia:
łac. academia, z gr.
1. »szkoła filozoficzna założona przez Platona w gaju Akademosa koło Aten«:
przen. przenośnie:
  • – We Florencyjej, Rzymie [...] i innych królów i panów rezydencyjach miedzy zacnymi ludźmi kawalerskimi schadzki i akademije wymyślone. LubSArtPol 212-213
  • – Uszczepił [Abraham] gay na mieyscu zwanym Bersabee [...] tam woney dąbrowie Akademią swoię założył. BirkNiedz I, 161
a) »w połączeniu z przymiotnikami od nazw własnych«
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. Akademija Krakowska (sz. zm.):
  • Krakowska Akademia iest Akademią Koronną/ a cosz ma do niey Papież. SzemGrat 5.
  • Akademija Krakowska, przed dwiema sty lat do tej Korony przez śp. Króla Władysława rzeczonego Jagiełły wprowadzona. AktaKrak II/1 15.
troj. Akademija Paryska (sz. zm.):
  • – Nasladuią wtym Jezuici nie przodkow Akademiey Krakowskiey/ ale przodkow Akademiey Paryskiey. SzemGrat 132.
  • – Skoro Jezuici/ zParyzu y zniektorych mieysc we Francyiey/ od Haeretikow wygnani byli/ tak tesz zaraz znacznie studentow w Paryskiey Akademiey vbyło. SzemGrat 353.
troj. Akademija Zamojska:
troj. Akademija Padewska:
troj. Akademija Wileńska:
troj. Jagiellońska Akademija:
troj. Akademija Lowańska:
b)
przen. przenośnie:
  • – [Tytuł:] Akademia z pobożności kościelney ku czci Matki Boskiey […] na cztery Epochy […] rozdzielona. AkKoś s. tyt.
  • – Przyiął ten policzek cierpliwie/ iako vczeń Akademiey Chrystusowey X. Skarga. BirkSkar 24
  • – Dla ludzi rycerskich w Akademiey Marsowey z pałaszami zostawił kopiie [Konstantyn Iwanowicz]. KalCuda 34
  • – Iakich w czartowskiey wyćwiczył się [diabeł] Akademiey od Mistrza swego Lucipera kunsztow/ te [...] odprawował. KalCuda 248
  • – NOWE ATENY albo AKADEMIA WSZELKIEY SCYENCYI PEŁNA, Na rożne TYTUŁY iak na CLASSES PODZIELONA. ChmielAteny II k. tyt.
  • – Jeźli bowiem wspomnię artes, te Prawdziwą sobie w nim [Zamojskim] ufundowały Akademią. DanOstSwada II, 77
  • – Pełen nauki [ks. Adolf] w ćwiczeniu wybornym, Akademia w nim miała mięszkanie. DrużZbiór 240
  • – Panna [Matka Boska] akademią, mądrzy wiedzą o tem, W której na człowieczeństwo został Bóg promotem. KochOgrTur 272
  • – Tyś jest akademia, palestra i szkoła Chrystusowego wszystkich doktorów kościoła. KochOgrTur 112
2. »wyższa uczelnia, uniwersytet, szkoła; nauka, wiedza, wykształcenie«:
3. »budynek, gmach uczelni«:
#
Autorzy: PK, TS
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)