POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BEKOWISKO drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BELA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 26.01.2016
*BEL I rzecz. m
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1613
Formy gramatyczne:
D.belu
Etymologia:
łac. bellis, bellium
bot. »ziele, kwiat stokrotki, roślina z rodzaju Bellis, Herba, Flos Bellidis«:
Patrz bela II.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 18.03.2016
BAAL rzecz. m
Warianty fonetyczne: BAAL, BEEL, BEL II, BELUS
Słownik SW notuje
Słowniki: SStp, SXVI, Kn, T III, L, SWil, SJP nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne:
(czasem nieodmienny)
M.Baal || Beel || Bel || Belus
D.Baala
Baal || Beel
C.Baalowi
Baal
B.Baala
N.Baalem
Baal
Ms.Baalu
Baal
W.Baalu
M.uż. nosob.Baale
D.Baalów
Baalim
C.Baalom
Baalim
B.uż. nosob.Baale
N.Baalami
Baalim
Etymologia:
baal 'pan'
hebr. ba’al
gr. belus
bibl. »pan, małżonek«:

BAAL
nazwa własna »semicki bóg burzy, rolnictwa, płodności czczony w wielu miejscach pod różnymi postaciami«:
  • – Wzywáli [prorocy] imienia Báálowego odporánku áż do południá, mowiąc: O Báálu, wysłuchay nas! BG 1Krl 18:26.
  • – Wystáwił też y Ołtarze Báálom; á násádził gájow [Manasses]. BG Krn 33:3.
  • – Wszak tu wszyscy przy twoiey [Boże] umiéramy chwale. Skrusz Machometa, iakos kruszeł więc Baale. PotWoj 155.
  • – Y zbudował ołtarze Báálim y náczynił gáiow [Manasses]. BW 2 Krn 33:3.
  • BAAL, BEL, BEEL, BELUS, znáczy BOGA Paná u Assyryiczykow y Babilończykow. ChmielAteny I I, 37.
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. prorokować przez Baale:
  • ~ Tákże przy prorokách Sámáryjskich widziałem głupstwo: Prorokowáli przez Báále. BG Jr 23, 13. BG Jr, 23, 13.
troj. prorokować w Baalu:
  • ~ Y w prorocéch Sámáriiéy widźiałem głupstwo: prorokowáli w Báálu, y zwodźili lud móy Izráelski. BW Jr 23, 13.
troj. służyć Baal || służyć Baalim || służyć Baalom:
troj. zgrzeszyć Baalem:
  • ~ Y zgrészył [Efraim] Báálem, y umárł. BW Oz 13, 1.
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. iść (chodzić) za Baalem (Baalami, Baalim): »oddawać cześć Baalowi«
przen. przenośnie:
  • – A ták wygłádził Jehu Báálá z Izráelá. BG Jk 2 Krl 10, 28
  • – Y wytrácę z mieyscá tego ostátki Báál, y imioná Ministrów z kápłany. BW Sf 1, 4
  • – POKORA ARYJAŃSKA Pismem sie ustawnie bawić dla wykrętów. […] Częstochową Baalem zową. Zakonniki prożnychleb. ApenZawKontr 337

BAAL
składnik nazwy własnej :
  • – A stáło śię po wyśćiu dwu lat/ gdy strżyżono owce Absálomowe w Báálchásor/ ktore jest w Efráim. BG 2Sm 13:23.
  • – Rozerwał PAN nieprzyjacioły moje przede mną/ jáko śię rozrywáją wody: Przetoż názwał imię miejscá onego Baal Perazym. BG 2Sm 5:20.
  • – Zprzęgli śię też byli z báłwanem s Báálfegorem: á jedli ofiáry umárłych. BG Ps 106:28.
  • – Y przyłącżył się Izráel do służby Báál Fegorá: ztąd się rozgniewał PAN bárzo ná Izráelá. BG Lb 25:3.
  • BEEL SEPHON álbo Baal-saphon, zda się bydź Bałwan Egypcyánow. ChmielAteny I I, 32.
Autorka: MBM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)