POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło AMOŃSKI drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło AMORAT
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 30.08.2016
AMOR rzecz. m
Słowniki: T III, L (XVIII, w in. zn.), SWil, SW, SJP notują
Słowniki: SStp, SXVI, Kn nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1617
Formy gramatyczne:
M.Amor || amor
C.Amorowi
M.amory
D.amorów
B.amory
N.amorami
Ms.amorach
W.amory
Etymologia:
łac. Amor, amor
1. mit. »rzymski bóg miłości, Eros«:
przen. przenośnie:
  • – Zawsze też Amor twój ode mnie stronił, Póki mię przed nim Wstyd wrodzony bronił; Niedługo jednak, jakoś mu doradził, Twój się Kupido z moim Wstydem zwadził. ZimSRoks 122
2. »miłość do innego człowieka«:
przen. przenośnie:
  • Amor [mówi] Iuzesmy na plac przysli chcesz zeby prawdziwie Aby grzech z granic twoich Ustąpił. KodKon 145
3. ekspr. »mężczyzna będący obiektem czyjej miłości; ulubieniec«:

AMORY nmos blp
»romans, romanse, miłostki; miłość zmysłowa; pieszczoty«:
  • – Ten list dostał się w ręce oica me[go], ktory obawiaiąc się aby mię one niezwyczajne moiei młodosci amory, nie odwiodły od przedsięwziętei drogi do sławy y zasług [...] napisał do mnie list. OssŻyw 41v.
  • – Iezeli tez twoy Pan syn urodziwy bedzie I nadobny bacząc ze płeć go biała lubi Zaras sie do zalotow bierze do amorow. OpalKSat 81v.
  • – Bohatyr straszny amorami melankolizuie. AndPiekBoh 152.
  • – Brat nasz znalazł według wojennej pory Nowe amory I stacza, idąc w posiłku do Litwy, Z dziewkami bitwy. MorszAUtwKuk 333.
  • – Y ten niech bannizuie poboczne amory, Kto chce z dziatek własnych w domu swym podpory. GorzWol 88.
  • – On do Syriey ziechawszy z Kleopatrą amory odnawia. ChrośKon 426, IX.
  • – Melissa zezwoliła na wszytkie iego [czarta] Amory y oddawszy mu duszę, y ciało, prosiła go o to zeby miedzy wszytkiemi Mniszkami naypiekniey spiewała. HistŚwież 497.
  • – Jakie częstokroć bywaią zabobony, urokow zamawianie [...] Amorow niepodczciwych utrzymywanie. BystrzInfAstrol 13v-14.
  • – Henryk VIII. Krol [...] amorami Bolenii metresy zaślepiony, Lumen Wiary s. stracił. ChmielAteny II 283.
  • – Kiedy Szalenstwo z Trunku wyciżdanych [wyuzdanych] amorow organki w głowie pomięsza: to tak amanti amenti daway codziennie ośley krwi suszoney. BeimJelMed 417.
  • – O amory bezecne! o własności cudza! Jak was szatan subtelnym sposobem ułudza! DrużZbiór 99.
przen. przenośnie:
  • – [Zefir do róży:) Wiedz, że też y Ja mam swoie amory zbyt delikatne, zrzędne, fantastyczne. DrużZbiór 236
Autorka: BR-K
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)