POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BARANI drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BARANIĆ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 27.09.2010
BARANI przym.
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
lpM.mbarani
żbarania
nbaranie
D.mbaraniego
żbaraniej
nbaraniego
B.żbaranią
nbaranie
N.mbaranim
żbaranią
Ms.mbaraniem
żbaraniej || barani
lmM.nmosbaranie
D.baranich
B.nmosbaranie
N.baraniemi
Ms.baranich
Etymologia:
1. »dotyczący barana - samca owcy; należący do barana; pochodzący z barana«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Znáć wilká choć w bárániey skórzé. KnAd 1361.
przys.
przen. przenośnie:
  • – Puścił się [baran] wnet na wilka słowy niecudnemi [...] Zatym mu wilk odpowie: „Nie twoje to słowa, Wiem pewnie, żeby była ciższa twoja mowa. Gdybyś sam do mnie wyszedł trochę na podwórze. Spatrzyłbym, jeśli serce lwie w baraniej skórze ?” VerdBłażSet 19-20
2. »zrobiony z tego, co pochodzi z barana a. owcy (futra, skóry a. jelita)«:
przen. przenośnie:
  • – przen. Nie tylko trzebá czapkę zdeymowáć przed sobolim kołpakiem, ále i przed báránią kuczmą. MłodzKaz II, 212. MłodzKaz II, 212
3. »taki, jaki ma baran«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Stroy Angelski/ chod Złodzieyski/ głos Diabelski/ á mięso báránie/ v Pawá. RysProv XV, 2.
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. czapka barania: »czapka ze skóry baraniej«
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. baranie flaki rozdrażnić: »grać na instrumentach smyczkowych«
  • ~ Przyszło rozochociwszzy się y Baranie flaki rozdraznić. PasPam 169v.
#

BARANI
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
nazwa osobowa »nazwisko«:
  • – Tegoż Pisałem do Pana Miłośnickiego Gubernatora Bychowskiego na ktorego ręce posłałem Pozwy cum omni Informatione Obliguiąc aby posłał Ienerała do Hrabstwa Hereckiego y Barani wyioł oraz dowod Ieneralski z Grodu Orszanskiego Zeznany. SapADiar 123.

BARANIA
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
nazwa geograficzna :
  • Denominatia albo Nazwi[s]ka Gor y Hal Panstwa Zywieckiego [...] Rdzawka, Barania, Biała Gora, Zary, Skałka, Czerwieniec, Gora Vpełz, Ielenicza. KomonDziej 14v.
  • – Siodma Rzeka Kamesnica a ta ma trzy Potoki ieden płynie od Drdzawki, drugi od Baraniey, a trzeci od Złatney, mieysc tak Nazwanych. KomonDziej 6.

*BARANI
składnik nazwy geograficznej :
  • – Granice Panstwa Żywieczkiego [...]. Od Wołowcza Polany do Hale Baraniey potym do Skałki, potym do Buczyny az na Wierzch Gory Skrzecznie gdzie sie Granica Zywieczka z Łodwigowską schodzi. KomonDziej 7-7v.
Patrz *baranowy, *barański.
Autorka:
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)