POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło CHŁOSTA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło CHŁOSTAK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 01.09.2016
CHŁOSTAĆ czas. ndk
Słowniki: SXVI (chostać, chwostać), T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słowniki: SStp, Kn nie notują
Formy gramatyczne:
chłostać
lp3. os.chłoszcze || chłosta
lm3. os.chłoszczą
lpm3. os.chłostał
ż3. os.chłostała
1. »zadawać komu karę cielesną, bić kogo albo co rózgą, batem, biczować, smagać«:
Rekcja: kogo co, bez rekcji
przen. przenośnie:
  • – Dobrze stworzone [rzeczy] w bicze nam [Bóg] przetwarza/ ktorzy złe czynimy/ áby snadź te sáme przez bol/ ktory[m] chłoszczą/ grzeszącym złe były. KalCuda 231
  • – Z wojskiem niezwyciężonych Sarmatów się starli [Kozacy] A że im kredensował w potrzebie gniew boski, sam im serca dodawał, a straszne przegróżki Puszczał na wojska polskie: nie ich broń, nie oni, Ręka boska wygrała, która przy ich broni Wtenczas biła, która ich biczami chłostała, Syny zapamiętałe; [...] przed straszną ręką uchodzili Pańską, [...] Na sercach tylko mając sztychy nie odbite. ZimBSiel 163
  • – Sprawiedliwości Boskiey ten iest zwyczay, że tę rozgę ktorą grzechy nasze chłosta, często w ogień rzuca. DanOstSwada I, 212
2. przen. »sprowadzać, zsyłać na kogo albo co nieszczęścia, plagi, klęski, nękać, prześladować; karać kogo«:
Rekcja: kogo co

CHŁOSTANY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpodmiana złożonaM.mchłostany
»taki, któremu zadaje się karę cielesną; bity rózgą, batem, biczowanym smagany«:
  • – Więcey się modlitwą [...] bawił [Jan Kuncewicz]; o co nie raz od Pana [kupca wileńskiego] surowie zgromiony, ba y chłostany. NiesKor II 757.
  • – Podnim [prześcieradłem Jezusa] muł choć bardzo chłostany, nie chciał postąpić. ChmielAteny II 179.

CHŁOSZCZĄCY
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lmst. równyD.chłoszczących
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)