POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło HOLERA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło HOLERYK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 16.06.2011
CHOLERYCZNY przym.
Warianty fonetyczne: CHOLERYCZNY, KOLERYCZNY, HOLERYCZNY
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
lpM.mkoleryczny || choleryczny || holeryczny
żcholeryczna
D.mcholerycznego
żcholerycznej || kolerycznej
ncholerycznego
B.mnżywkoleryczny || choleryczny
żkoleryczną
N.żholeryczną
Ms.mcholerycznym
ncholerycznym
lmM.moscholeryczni
nmoscholeryczne
D.cholerycznych || kolerycznych
C.cholerycznym || kolerycznym
B.nmoskoleryczne || choleryczne
Ms.cholerycznych
1. »zawierający żółć, spowodowany przez żółć, mający związek z żółcią; taki, w którym żółć bierze przewagę nad innymi składnikami organicznymi, prowadząc do porywczości, wybuchowości, skłonności do gwałtownych uczuć i reakcji«:
przen. przenośnie:
  • – Wyście o wody nieułagodzone, Iák się zpienicie holeryczną śliną, Okręty ięczą o skały stłuczone. DrużZbiór 339
  • – Na Element Ogniá. OGniu gniewliwy, ktorędyż do ciebie, Przystąpić kiedy, y palisz y parzysz [...] Przyimij coć powiem, żeś zły, holeryczny. DrużZbiór 346-347
2. »cierpiący, chory na cholerę«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. ludzie choleryczni || ludzie koleryczni:

CHOLERYCZNY
w funkcji rzeczownika
Formy gramatyczne:
1. »ten, w którym żółć bierze przewagę nad innymi składnikami organicznymi, prowadząc do porywczości, wybuchowości, skłonności do gwałtownych uczuć i reakcji«:
  • – O Sliwach [...] Słodkie przed Obiádem iedzione láxuią/ cholery gorącość uśmierzáią/ dla tegoż cholerycznym y gniewliwym zdrowa rzecz iest onych záżywáć. HercBan 56.
  • – W gorączce [...] obrazki máią porozumienie álbo zgodę z humorámi, dla tego cholerycznym ákty choleryczne, innym inne przychodzą, łácniey niżeli ináksze. TylkRoz 283.
  • – Trzebá notowáć, ze choleryczny iest żołtego koloru, naczęściey, iáko krwáwy czerwonego koloru, melánkoliczny śniádego koloru, á flegmátyczny białego koloru. AlbSekr 130.
  • – Druga kwádra iest podobna ogniowi ciepłemu, y suchemu; á w ten czás rodzą się choleryczni. AlbSekr 87.
  • – Náturá Cholerycznego. Dátny, śmiáły, zárosły, sczupły y fałszywy. CompMed 702.
2. »człowiek chory na żółtaczkę«:
  • Koleryczny/ Biliosus, Cholericus [...] gifftgallig/ der solche Krankheit hat. DasHünDict Yy iij.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)