POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BURSOWAĆ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BURSTYNEK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 05.03.2013
BURSZTYN I rzecz. m
Warianty fonetyczne: BURSZTYN, BURSTYN, *BURZTYN
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.bursztyn || burstyn
D.bursztynu || burstynu || burztynu || bursztyna
C.bursztynowi
B.bursztyn
N.bursztynem || burstynem
Ms.bursztynie || burstynie
M.bursztyny
B.bursztyny
1. »także w lm: minerał, skamieniała żywica drzew iglastych dawniejszych epok geologicznych, przezroczysty lub przeświecający, występujący w różnych barwach, najczęściej od jasnożółtej do brunatnej, używany do zdobienia, wyroby przedmiotów ozdobnych, czasem jako środek leczniczy«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. bursztyn biały (sz. zm.):
  • – Halli Bászy [...] Miednicę z Białego Bursztynu [pośle Daud]. TwarSLeg 71.
  • – Dla dzieci, gdy się uryná zátrzyma. Weźmi Bursztynu białego, oczek Rákowych, oboygá zárowno, utrzyi subtelno, daway [...] w wodce Poziomkowey przycukrowawszy. PromMed 64.
troj. bursztyn czerwonawy || bursztyn czerwony:
troj. bursztyn zamorski:
troj. bursztyn żółty:
troj. bursztyn preparowany:
  • ~ Do tegoż proszku ieszcze mozesz przymięszac bursztynu preparowanego: Korzenia rożowego, albo korżenia piwonii, każdego po cwierci łota. BeimJelMed 23.
przen. przenośnie:
  • – Phebus płaczliwie Syna swoiego wołał, ktory nieuczonie [!] Lotne wozy kierował y szalone konie Kędy załosne siostry bursztynem płakały. ArKochOrl 25v
2. »kawałki tej substancji, używane także jako kadzidło«:

*BURSZTYN
nazwa geograficzna »nazwa wsi na Kresach południowo-wschodnich«:
  • – Kiedy by nas nieprzyjaciel pominąć chciał, snadnie byśmy go na wszytkich przeprawach przejmować mogli: bo Popławniki dwie mili niżej Martynowa nad Dniestrem, a w mili tylko od bednarowskiego lasu, którędy Tatarowie uchodzili, od Bursztyna i od Sarnków też w mili. [1624] MalListy 227.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 17.12.2007
BURSZTYN II rzecz. m
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1641-1653
Formy gramatyczne:
N.bursztynami
Etymologia:
niem. Büchsring
»żelazne kółko, obrączka nabijana na piastę koła«:
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)