POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło CHORALNY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło CHORĄGIEW
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 17.09.2010
CHORAŁ rzecz. m
Warianty fonetyczne: CHORAŁ, KORAŁ
Słowniki: Kn, T III, L (XVII), SWil, SW, SJP notują
Słowniki: SStp, SXVI nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1621-1643
Formy gramatyczne:
M.chorał || korał
B.chorał
N.chorałem || korałem
Etymologia:
śr. łac. choralis, z gr.
1. muz. »utwór muzyki kościelnej, jednogłosowy, utrzymany w specjalnym rytmie tonacyjnym, o swobodnej rytmice, wykonywany zespołowo bez towarzyszenia instrumentów«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. chorałam śpiewać || korałem śpiewać:
  • ~ Monophtongus cantus, à duobus, tribus et pluribus homonibus solet cani, nostri dicunt Korałem śpiewáią wszyscy/ ábo wiéle ich. Kn 442.
  • ~ Biskup tego Miasta [Szambre] na tenczas umarł y chorałem requiem spiewali. SobTDzien 39.
  • ~ Pleban Rychwalski Pozytyw [...] sprawił [...] gdzie przed tym Chorałem tylko Nabozenstwo Spiewano. KomonDziej 195.
przen. przenośnie:
  • – Do IchMciow duchownych. [...] Niejeden bez miłości, prożnych słow chorałem, W uczynkach nic nie mając, czczym dzwoni cymbałem. PotFraszBrück I I, 472
2. indyw. »jedna ze strun lutni poetyckiej, o której mowa w tytule dzieła«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. chorałam śpiewować:
  • ~ Xiądz Plebąn prze lat piącią Pozytyw dosic znaczny [...] dał zrobic Ktorego przed tym nie było tylko prosto chorałem spiewowano. KomonDziej 203.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)