POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NOE drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NOHAJSKI
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 23.05.2012
*NOGA rzecz. ż

Najwcześniejsze poświadczenie: 1607
Formy gramatyczne:
M.noga
D.nogi
B.nogę
M.nogi
D.nóg
B.nogi
N.nogami
Ms.nogach
1. »kończyna dolna u człowieka«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. ukłaść się pod nogami:
  • ~ Wydra znowu wstała co mi się układła była pod nogami y idzie cicho popodławiu. PasPam 253.
fraz. upaść do nóg:
fraz. iść gdzie noga nie postała: »iść, gdzie dotąd nikogo nie było«
  • ~ Alterowało to nieiednego ze to [...] iść tam gdzie noga Polska niepostała. PasPam 53v.
fraz. lecieć gdzie nogi niosą: »biec na oślep, bez opamiętania«
fraz. w nogi: »dalej, nuż uciekać, umykać«
fraz. noga nie ujdzie: »nikt sie nie wymknie, nikt sie nie uratuje«
  • ~ Noga was tu nie uydzie hultaje. PasPam 181v.
fraz. ułożyć się pod nogami: »położyć się tuż obok siedzącego lub stojącego człowieka«
fraz. upaść do nóg (sz. zm.): »paść itp. wyrażając przy tym szacunek lub prośbę«
  • ~ Porwę się chcąc mu do Nog upaść. PasPam 279v.
fraz. rzucić pod nogi: »złożyć u stóp«
  • ~ Chorągiew nieprzyiacielską rzuci pod nogi. PasPam 91v.
fraz. bosą nogą (sz. zm.):
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Ná krotkie nogi wysokie báczmági. RysProv Fv.
przys.
  • MOUCHER [...] FRANCUSKIM przysłowiem mowiemy [...] Il ne se mouche pas du pied. [...] Nie nogą sobie nos uciera frant bywalec nie dudek. DanKolaDyk II, 283.
przys.
  • – Tak to mowią gdy konia kuią zaba tez podnosi nogę. PasPam 191.
a) »stopa«:
2. »u zwierząt: kończyna umożliwiająca chodzenie, bieganie; łapa«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
3. »część mebla, rzeczy umożliwiająca pozycję pionową; podpora«
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. garniec na nogach:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. jeża noga:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Kto dobrzé chodzi/ koszt nogámi nágrodzi. KnAd 377.
przys.
  • (wariant I):
    Koń cudny y dobry/ ma mieć te seść sztuk. Cudne trzy: Kark/ Nogę/ Oko. Dobre trzy sztuki/ Wolną gębę/ Pewne nogi/ Czułość. PienHip 6.
  • (wariant II):
    Koń ma być czuły/ nog pewnych/ y gęby wolney. RysProv 43.
przys.
  • Kto nogami máło chodzi/ językiem/ ábo vszymá sobié nágrodzi. KnAd 390.
Autorka: SPas + Red.
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)