POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło SZUKIWAĆ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło SZULC
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 14.06.2011
SUKNIA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: SUKNIA, SZUKNIA
Słowniki: SStp, Kn, T III, L, SWil, SW, SJP notują
Słownik SXVI (brak danych) nie notuje
Formy gramatyczne:
M.suknia
suknią
D.sukni
sukniej
suknie
C.sukni
B.szuknią || suknią
suknię
suknio
suknia
N.suknią
Ms.sukniej
sukni
suknij
M.suknie
D.sukięn
sukien
suknie
sukni
B.suknie
N.sukniami
Ms.sukniach
suknie
1. »strój, ubiór zarówno kobiecy, męski jak i dziecięcy; bez wskazań, na konkretne części garderoby i fasony«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. suknia duchowna: »sutanna, habit jako symbol stanu zakonnego«
troj. suknia zakonna: »sutanna, habit jako symbol stanu zakonnego«
troj. księska suknia:
troj. suknia pokojowa domowa: »okrycie noszone po domu«
troj. suknia wierzchnia || suknia zwierzchnia: »ubiór noszony na wierzchu, używany do wyjść na zewnątrz«
  • – Guzow Szarych zzarabiankami do Sukien wierzchnich tuzinow dwa. ArchRadziw 1638 46/4.
  • Wierzchnia suknia długa, od pach száraz [...] bez wćięćia w pas, nákształt deliey [...] szeroka y przestrona, y płotnem álbo kirem cále podszytá, dla Obozowych niewczásow, y dla odźieźy dobrey w chorobie. FredKon 41.
  • – Człowiek [...] odźiany dobrze od głowy áź do stopy, dwie suknie máiący, to iest iednę spodnią, á drugą zwierzchnią, przytym Opończą, szablę dobrą, álbo Páłász v boku, łádownicę odwudźiestu czterech łádunkách, y prochownicę dla podsypánia prochu. FredKon 71.
  • – Druga [sc. córka] do tego wzięła suknię wierzchnią, płótna lnianego łokci 60, do tego wzięła krów dwie i jałowicę. ActScabVet 140.
troj. suknia nocna: »ubranie zakładane do snu«
troj. suknia lokajska: »strój noszony przez służbę«
troj. suknia spodnia (sz. zm.):
  • – Ale iednák tylko spodnia suknia z koźuchem y bez wszelkiey strzelby, tylko samá száblá y Rohátyna. A iź naywiększy nie porządek Artylerya obozowa ponośi, w nieprzysposobieniu kul do Armaty. FredKon 48.
  • – Człowiek [...] odziany dobrze od głowy áź do stopy, dwie suknie máiący, to iest iednę spodnią, á drugą zwierzchnią, przytym Opończą, száblę dobrą, álbo Páłász v boku, łádownicę odwudźiestu czterech łádunkách, y prochownicę dla podsypánia prochu. FredKon 71.
  • – Tysięcy trzydziesci złotych Duplonow wszywszy w Suknią spodnią wiesci Takie mu polecaiąc, by rozdał duplony Kommendoru Gdanskiemu. DrobOpow 160.
troj. suknia codzienna:
troj. suknia żałobna (sz. zm.): »czarny strój noszony by okazać żałobę«
  • – Acceptowałem Iego consilium et eo instanti ordynowałem z Expedycyą naiąwszy boiarzyna, do ktorego y ImPan Woyski Plater pisał wnaszając zamno Instanciales. ię 30 Kupiłem u Fiedorowicza kupca Wilenskiego Sukna Czarnego na żałobną Suknią Łokci dziewięć po tynfow Iedenaśćie. SapADiar 133.
  • – [Pisałem do Pana bryma] aby mi pokredytował Iedynaśćie łokći Gryzetki Czrney pod Suknią moią żałobną ktorą kazałem robić krawcowiSzulcowi w Wilnie. Tegoż popasywałem w Woytowey karczmie, Nocowałem zaś w Oranach gdźie o Swiecach Lanych Stanęlismy. SapADiar 135.
troj. suknia jeździecka:
troj. suknia stołowa: »suknia zakładana do posiłków«
troj. suknia stanu:
troj. suknia owczarska:
troj. suknia wiejska:
troj. suknia parterowa:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Ieśli się kto náprze z strony koniá/ wozu/ sukniey/ żony/ ku iákiey kolwiek potrzebie/ nie puszczay z domu bez siebie/ woz połamią/ suknię zmáżą/ koń osádnią/ żonę z łáską odeszlą. RysProv C1v.
przys.
  • – Jéden chodzi w miérzé/ drugi suknią dziérzé. KnAd 509-510.
przys.
  • (wariant I):
    – Lepiey rękawem zátkáć/ niźli cáłą suknią. RysProv E2.
  • (wariant II):
    – Lépiey rękawem niż cáłą suknią zátkáć. KnAd 448.
przys.
  • – Nie zbyway stárey sukni poki nowey nie spráwisz. RysProv G1v.
2. »strój kobiecy sięgający kostek, bądź dłuższy, zakrywający tułów i ramiona«:
3. przen. »forma, pozór, przyjmowane, by ukryć faktyczne przekonania, wyznawane zasady, przyjęte normy«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Iéden chodzi w miérzé/ drugi suknią dziérzé. KnAd 509.
#
Autorka: KaS
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)