POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BIEŁY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BIERETKA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 09.06.2012
BIRET rzecz. m
Warianty fonetyczne: BIRET, BIERET, *BIERLET, *BERET, *BIRETR, *BIRLET, BITER
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.biret || bieret || biter
D.bireta || biereta
biretu || beretu
C.biretowi
B.biret || bieret || bierlet
N.biretem
Ms.birecie || bierecie || bierlecie || birlecie
M.birety
D.biretów
B.birety || bierety
Ms.biretrach
Etymologia:
śr. łac. birretum
1. »zwykle czworokątne, czasem okrągłe, sztywne nakrycie głowy bez daszka, noszone przez dostojników kościelnych i uniwersyteckich, Żydów, czasem także przez inne osoby; było ono zakładane przez uczonych podczas uroczystości nadania im stopnia doktora oraz przez duchownych przy mianowaniu ich kardynałami«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. biret kardynalski:
troj. biret doktorowski || biret doktorski (sz. zm.):
  • – Uczeni ludzie chcą być probowáni/ áby znano iż są godni biretow swych doktorowskich. BirkNiedz 124.
  • – Śmierć [...] korony krolewskie/ Infuły Biskupie/ mitry Xiążęce/ y bierety Doktorskie z głowy zdeymuie. StarKaz II, 639.
  • – Honores & insig. [...] kardynalskie kapelusze, krolewskie korony, Xiążęce mitry, Biskupie Infuły, Doktorskie birety [...]. MikSil 71.
troj. biret żydowski:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Czapka zá biret. KnAd 117.
2. »tu może: klarnet albo zwinięta w trąbkę czapka żydowska«:
#

BIRET
nazwa osobowa »nazwisko«:
  • – Tego Górki były własne woły i kazał ich dać temu Biretowi, któremi Biret robiwszy, nie wie, z jakiej przyczyny na czerwonkę jeden wół zachorował. KsJaz 127.
  • – Sąd niniejszy tak postanawia, aby Jakub Biret za pierwszy rok, to jest pro anno 1738, najmu od wołów tynfów 4 [...] zapłacił. KsJaz 127-128.
  • Biret, co ma jałówkę dwuletnią, aby ją chował, a potym przedał i kupił jakiego ciołka i tego chował. KsJaz 128.
  • – Tęż chałupę swoim kosztem zbudowaną Benedyktowi Biretowi wiecznemi czasy przedaje [Mateusz Mróz]. KsJaz 99.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)